“ต่อมไร้ท่อ” ตัวการเป็นหนุ่มสาว…ก่อนวัย

ถ้าลูกเป็นสาวหรือหนุ่มก่อนวัย ไม่ใช่เพราะเลียนแบบละครหรือรุ่นพี่ที่โรงเรียนเท่านั้น มันอาจเกิดความผิดปกติที่ต่อมไร้ท่อของตัวเด็กเอง

การเจริญเติบโตของเด็กๆ หรือบุตรหลานที่เร็วเกินไป มีการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายก่อนวัยอันควรนั้น เป็นเรื่องที่พ่อแม่ทุกคนควรใส่ใจและให้ความสำคัญอย่างจริงจัง

เพราะมันอาจมีผลด้านจิตใจโดยตรง เด็กจะไม่มั่นใจในตัวเอง อาย เพราะเป็นจุดสนใจของเพื่อนๆ หรือสังคม อาจถูกแกล้งหรือโดนรังแก ครอบครัวที่กำลังประสบปัญหานี้อยู่ควรพาบุตรหลานมาพบกุมารแพทย์ต่อมไร้ท่อโดยเร็ว เพื่อได้รับการตรวจ วินิจฉัย และให้การรักษาอย่างเหมาะสม

ถ้าเป็นเด็กผู้หญิงควรมาพบแพทย์ตอนอายุ 6 ปี เด็กผู้ชายควรมาตอน 8 ปี เพราะการเข้าสู่วัยหนุ่มสาวนั้นตามปกติเด็กผู้หญิงจะเริ่มที่ 8 – 10 ปี เด็กผู้ชายก็ 11 – 12 ปี

สาวก่อนวัย เพราะ “ไก่” ทำพิษ

ศาสตราจารย์เกียรติคุณนายแพทย์กิตติ อังศุสิงห์ กุมารแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านต่อมไร้ท่อ สมิติเวช ศรีนครินทร์ เปิดเผยปัจจัยของการเป็นหนุ่มสาวเร็ว ได้แก่ กรรมพันธุ์ พ่อแม่เป็นหนุ่มเป็นสาวเร็ว หรือโภชนาการ รวมถึงการทำงานของฮอร์โมนระบบสืบพันธุ์เร็วไป โดยไม่ทราบสาเหตุ หรืออาจมีต้นเหตุจากเนื้องอกก็เป็นได้

“เป็นความจริงที่ว่าเด็กผู้หญิงที่อวบอ้วนมักเป็นสาวเร็ว อาจเกี่ยวกับสารเล็ปตินที่เซลล์ไขมันสร้างขึ้นออกฤทธิ์ในสมองทำให้เริ่มเป็นสาวเร็วขึ้น ในขณะที่เด็กที่ผอมหรือออกกำลังกายอย่างหักโหมจะมีประจำเดือนช้า รวมทั้งปัจจัยทางสิ่งแวดล้อมที่อาจเกี่ยวกับการเป็นสาวเร็วก็มีผลเช่นกัน อย่าง สารเอสโตรเจนตกค้างในสัตว์ปีกและสารที่ออกฤทธิ์คล้ายเอสโตรเจน เช่น บีพีเอในผลิตภัณฑ์พลาสติก”

หลายคนสงสัยว่ามีฮอร์โมนเพศหญิงสังเคราะห์เจือปนในสัตว์ปีก เช่น ไก่ จริงหรือ เพราะจากประสบการณ์มีเด็กหลายคนที่ชอบกินไก่แล้วมีเต้านมโต เมื่อแพทย์แนะนำให้หยุดปรากฏว่าหน้าอกยุบลงได้

คุณหมอ เผยถึงอันตรายของฮอร์โมนว่า แม้จะเคยประกาศห้ามใช้ฮอร์โมนนี้กับสัตว์ปีกมานานกว่า 15 ปี แต่ก็ยังไม่อาจเชื่อได้อย่างสนิทใจว่าไม่มีการใช้ฮอร์โมนนี้จริง เพราะยังมีการผลิตฮอร์โมนนี้ทำเป็นเม็ดจำหน่ายอยู่ และการตรวจวัดปริมาณฮอร์โมนดังกล่าวค่อนข้างยุ่งยากและต้องอาศัยเครื่องมือที่ซับซ้อนและมีราคาแพง จึงไม่นิยมนำมาใช้ตรวจคนไข้มากนัก

เช็คเบื้องต้น ก่อนถึงมือหมอ

ทั้งนี้ ภาวะเป็นสาวก่อนวัยแตกต่างจากกรณีเป็นสาวตามวัย เพราะจะมีการเปลี่ยนแปลงทางกายอย่างรวดเร็วด้วยฤทธิ์ของฮอร์โมน ซึ่งอาจมีประจำเดือนเร็วเกินไปเช่นกัน

ในกรณีแรก สามารถสังเกตภาวะหนุ่มสาวก่อนวัยได้ทางกายภาพ เช่น เด็กผู้ชายที่อายุ 9 ปีหรือน้อยกว่า แต่เริ่มสูงเร็ว มีกลิ่นตัว มีสิว อัณฑะมีขนาดโต มีแกนยาวเกิน 2.5 เซนติเมตร และเด็กผู้หญิงที่อายุ 8 ปีหรือน้อยกว่า เริ่มสูงเร็ว มีกลิ่นตัวเช่นกัน และจะมีไตแข็งบริเวณลานหัวนม ส่วนกรณีที่สองมักพบในเด็กหญิงอายุ 8-9 ปี เริ่มมีไตเต้านม

ถ้าเข้าข่ายอย่างที่ว่า ก็ลองเดินเข้ามาหาหมอเพื่อตรวจวินิจฉัย โดยแพทย์จะซักประวัติร่างกายโดยละเอียดแล้ว มักสั่งตรวจอายุกระดูก ถ้าอายุกระดูกมากกว่าอายุจริง 1 ปีขึ้นไป ก็จำเป็นต้องตรวจเพิ่มเพื่อหาสาเหตุต่อไป

ส่วนกรณีที่สอง คือเด็กผู้หญิงอายุ 8 – 9 ปี สูงเร็ว มีไตเต้านมเพิ่มขนาดเร็ว เมื่อเวลาผ่านไป 6 เดือน อายุกระดูกเพิ่มเร็วอย่างน่าตกใจและมักมีประจำเดือนมาเร็ว ก่อให้เกิดปัญหาเช่นเดียวกัน

คุณหมอบอกว่าถ้าเด็กผู้หญิงเป็นสาวก่อนวัย (ก่อนอายุ 6 ปี) และเด็กผู้ชายเป็นหนุ่มก่อนวัยทุกคน น่ากังวลเกี่ยวกับสุขภาพเด็ก เพราะมักมีเนื้องอกหรือถุงน้ำในรังไข่แฝงอยู่ แล้วถ้าเด็กกลุ่มนี้ได้รับการตรวจแล้ว ไม่พบว่ามีเนื้องอกหรือถุงน้ำเลี้ยงในรังไข่ และจำเป็นต้องได้รับการรักษา

กุมารแพทย์ต่อมไร้ท่อทั้งยุโรปและอเมริการ่วมกันลงความเห็นว่า การรักษาที่ดีที่สุด คือ การฉีดยา แอล เอช อาร์ เอช อนาล็อก ทุก 4 หรือ 12 สัปดาห์ ตามขนาดยา ซึ่งการออกฤทธิ์ของยาชนิดนี้จะแค่ชั่วคราว เมื่อหยุดฉีด การทำงานของฮอร์โมนเกี่ยวกับระบบสืบพันธุ์จะกลับมาเป็นปกติเช่นเดิม

ยานี้ได้จากการสังเคราะห์บริสุทธิ์ ปลอดภัยประสิทธิภาพสูง ออกฤทธิ์ที่ต่อมใต้สมองส่วนหน้า ลดการหลั่งฮอร์โมนที่จะไปกระตุ้นการทำงานของรังไข่ อัณฑะ เมื่อต่อมเพศไม่ถูกกระตุ้นก็จะทำงานน้อยลง สร้างฮอร์โมนเพศ (เอสโตรเจน) น้อยลง

มีหลักฐานสนับสนุนว่าเอสโตรเจนเร่งอายุกระดูกให้แก่ และทำให้หยุดเติบโต ดังนั้นเมื่อฮอร์โมนนี้ออกมาน้อยลง ก็จะมีเวลาในการเจริญเติบโตนานขึ้น สามารถเพิ่มความสูงของเด็กเมื่อหยุดโตได้ ทั้งยังยืดเวลาการมีประจำเดือนได้อีกด้วย

คุณหมอกิตติ อธิบายต่อว่า เหตุผลที่ต้องให้การรักษาโดยการฉีดยา แอล เอช อาร์ เอช อนาล็อก ในเด็กเป็นหนุ่มเป็นสาวก่อนวัยที่มีการหลั่งฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองก่อนวัยโดยไม่ทราบสาเหตุ ก็เพราะอาจมีผลทางด้านจิตใจเพราะการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจะแตกต่างจากเพื่อนๆ มีโอกาสถูกแกล้งหรืออาจถูกประทุษร้ายทางเพศได้ เสี่ยงต่อการตั้งครรภ์ตั้งแต่อายุยังน้อย

นอกจากนั้น ยังอาจมีปัญหาในการดูแลตัวเองเมื่อมีประจำเดือน มีเวลาเติบโตช่วงวัยรุ่นสั้นลง อาจเป็นผู้ใหญ่รูปร่างเตี้ย และเมื่อมีฮอร์โมนเพศมากตั้งแต่อายุยังน้อย ไม่ได้หมายความว่าจะร่นอายุการหมดประจำเดือนให้เร็วขึ้น ฮอร์โมนเพศที่มากและยาวนานอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อเต้านมและมดลูกในอนาคตได้

ที่มา: กรุงเทพธุรกิจ 31 มกราคม 2555