โรคหลังแข็ง รักษาได้จริงหรือ?

โรคหลังแข็ง รักษาได้จริงหรือ?

ปัญหาของผู้ป่วยโรคหลังแข็งส่วนมากจะเป็นโรคนี้แล้วไม่รู้ตัว  บางครั้งมีอาการปวดข้อ  ปวดหลังก็มักจะซื้อยารับประทานเอง   พอบรรเทาอาการปวด แต่ไม่หายและไม่ได้รักษาโรค   บางครั้งมีอาการปวดข้อ  ไปพบแพทย์  แพทย์ก็อาจไม่ได้นึกถึงโรคนี้  ก็ให้แต่ยาแก้ปวดลดอาการอักเสบ เช่น ยากลุ่มต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์   ทานยาแล้วอาการปวดลดลงบ้างแต่ไม่หาย  ทำให้การรักษาล่าช้าไป    เกิดความพิการ  หลังแข็งไปแล้ว   แก้ไขลำบาก   ดังนั้นถ้าท่านสงสัยว่าจะเป็นโรคหลังแข็งหรือโรคข้อสันหลังอักเสบติดยึด   ควรไปพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับโรคข้อ   ที่เรียกแพทย์รูมาโตโลจิส  หรือถ้าหาไม่ได้ก็ไปพบแพทย์ทางศัลยกรรมออรโธปิดิกส์ ก็ได้

    การวินิจฉัยโรค
จะให้การวินิจฉัยโรคโดยอาศัยประวัติการเจ็บป่วยและการตรวจร่างกายว่าอาการและอาการแสดงเข้าได้กับโรคนี้หรือไม่   เช่น ตรวจดูว่ามีอาการปวดบริเวณก้นกบโดยการตรวจวิธีต่าง ๆ  ตรวจดูบริเวณกระดูกสันหลังว่ามีการเคลื่อนไหวเป็นปกติหรือไม่ หรือหลังแข็งไปแล้วก้มไม่ลง  ก้มเอามือแตะปลายเท้าไม่ถึง  เป็นต้น   นอกจากนี้ยังมีการประเมินกระดูกสันหลังช่วงอก  โดยวัดรอบอกในขณะหายใจเข้าเต็มที่หรือประเมินกระดูกสันหลังช่วงคอโดยการให้ยืนหันหลังชิดกำแพง แล้ววัดระยะจากบริเวณท้ายทอยไปที่กำแพงดูว่าสามารถเอาท้ายทอยไปแตะกำแพงได้หรือไม่   รวมไปถึงการตรวจการเคลื่อนไหวของกระดูกสันหลังในท่าต่าง ๆ   เช่น การเอียงตัวไปด่านข้างหรือการแอ่นตัว   การตรวจตำแหน่งอื่น ๆ ของกระดูกก็อาจตรวจบริเวณข้อต่าง ๆ ที่มีอาการปวดหรือข้ออักเสบ  รวมไปถึงการอักเสบของเส้นเอ็นและจุดเกาะของเอ็น เช่น บริเวณส้นเท้า  เป็นต้น  ในกรณีที่แพทย์สงสัยว่าจะเป็นโรคหลังแข็งจริง  ก็จะขอตรวจทางภาพถ่ายรังสี  ที่มักพบความผิดปกติและเป็นความผิดปกติที่ใช้ยืนยันการวินิจฉัยโรคได้คือ  ความผิดปกติบริเวณข้อต่อของกระดูก้นกบกับกระดูกเชิงกราน   ซึ่งส่วนมากมักพบความผิดปกติทั้ง 2 ข้างสมมาตรกัน  ถ้าผลไม่ชัดเจนเนื่องจากเพิ่งเป็นในระยะแรกอาจต้องอาศัยการตรวจด้วยเครื่องเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์เพื่อให้เห็นการเปลี่ยนแปลงได้ชัดเจนขึ้น   นอกจากนี้ในกรณีที่ต้องการยืนยันการวินิจฉัยและประเมินความรุนแรงของโรค แพทย์อาจจะขอตรวจเลือดดูพันธุกรรมว่าเป็นลักษณะ HLA-B27  หรือไม่   จากการศึกษาในทางระบาดวิทยาพบว่า  ผู้ป่วยโรคหลังแข็งมากกว่าร้อยละ 90 จะมีการตรวจ HLA-B27  ให้ผลบวก   แต่การตรวจ HLA-B27  นี้ไม่ได้ทำในผู้ป่วยทุกราย  เพราะผลที่ได้ไม่คุ้มค่า

 อาการแสดงของโรค
โรคหลังแข็งหรือข้อสันหลังอักเสบติดยึด  เป็นโรคเรื้อรังที่ในผู้ป่วยแต่ละรายมีความรุนแรงของโรคและการดำเนินโรคแตกต่างกัน บางรายอาการไม่รุนแรง  ค่อย ๆ เป็น เป็น 10 ปี กลุ่มนี้จะมีอาการทางกระดูกสันหลังไม่มาก แต่บางรายมีอาการรุนแรง ปวดหลังมาก กระดูกสันหลังจะมีการอักเสบรุนแรง  และมีการติดยึดของกระดูกสันหลังอย่างรวดเร็วในเวลาไม่กี่ปี ปัจจัยที่บ่งถึงความรุนแรงและมีการพยากรณ์โรคก็ไม่ดี ได้แก่ การมีข้อสะโพกอักเสบร่วมด้วย การมีการเคลื่อนไหวของข้อกระดูก

สันหลังช่วงเอวลดลง  การมีนิ้วมือนิ้วเท้าอักเสบเหมือนไส้กรอก การที่โรคเริ่มเกิดตั้งแต่อายุน้อยกว่า 16 ปี รวมถึงการไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยากลุ่มต้านการอักเสบชนิดไม่ใช่สเตียรอยด์  สำหรับผู้หญิงถ้าเริ่มโรคนี้ตอนอายุมากหน่อย มักมีอาการของโรครุนแรงน้อยกว่า

 ภาวะแทรกซ้อน
ผู้ป่วยโรคหลังแข็งบางรายอาจมีภาวะแทรกซ้อนจากโรคเกิดขึ้นได้  ที่สำคัญคือ กระดูกสันหลังหัก   เพราะถึงแม้กระดูกสันหลังจะแข็งขึ้นเพราะมีแคลเซียมมาเกาะพังพืดหุ้มกระดูกสันหลังจนแข็ง  แต่กระดูกสันหลังจะเปราะขึ้น  ถ้ามีการกระทบกระแทกหรืออุบัติเหตุ  โดยเฉพาะบริเวณกระดูกสันหลังช่วงคอ  จะทำให้มีกระดูกสันหลังหักได้ บางรายถึงกับเป็นอัมพาตจากกระดูกสันหลังหักกดไขประสาทหรือเส้นประสาทไขสันหลัง  ภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ที่พบได้ก็มีต่อมลูกหมากอักเสบ ลิ้นหัวใจรั่ว  มีปอดอักเสบเป็นพังพืด โดยเฉพาะบริเวณปอดส่วนบน แต่ภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญที่สุดคงเป็นปัญหาทางด้านจิตใจ เนื่องจากเป็นโรคเรื้อรังที่ส่งผลต่อการทำงานและการทำกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วยที่ยังอยู่ในวัยทำงาน

 การรักษา
การรักษาโรคหลังแข็งหรือโรคข้อสันหลังอักเสบติดยึด   เป็นการรักษาที่ต้องใช้ความรู้ความเข้าใจและการพินิจพิจารณาอย่างละเอียด   เนื่องจากเป็นโรคเรื้อรังที่ต้องใช้เวลาในการรักษานาน  และเป็นโรคที่สามารถทำให้เกิดความพิการได้ (อดีตนายกสมาคมคนพิการของไทยบางคนก็เป็นโรคหลังแข็ง)   การรักษาโรคหลังแข็งจะประกอบไปด้วยการให้ความรู้ความเข้าใจแก่ผู้ป่วยว่าโรคนี้เป็นอย่างไร   มีการดำเนินโรคอย่างไร  แนวทางการรักษาเป็นอย่างไร   เนื่องจากการรักษาที่ได้ผลจะต้องอาศัยความร่วมมือของผู้ป่วยในการดูแลรักษาตัวเอง  ในการปฏิบัติตัวอย่างถูกต้อง  ซึ่งรวมถึงการออกกำลังกายที่เหมาะสม  ตลอดจนการเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนจากโรคและจากการรักษาต่างๆ   
msk_01

ยาที่ใช้รักษาโรคหลังแข็งจะประกอบไปด้วยยาแก้ปวดลดการอักเสบในกลุ่มยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์  ยาปรับเปลี่ยนการดำเนินโรค  เช่น ยาซัลฟาซาลาซีน (sulfasalazine)  หรือยาเมโธรเทรกเสต (methotrexate) ยาชีวภาพ (biologic agents)  ซึ่งเป็นยาที่มีประสิทธิภาพสูงในการรักษาโรคหลังแข็ง  แต่เป็นยาที่มีราคาแพง  ที่สำคัญในการรักษาโรคหลังแข็งต้องมีการรักษาด้วยการใช้วิธีการทางเวชศาสตร์ฟื้นฟูหรือการทำกายภาพบำบัดร่วมด้วย   เพื่อลดอาการปวด ทำให้สามารถใช้ข้อและหลังได้อย่างถูกต้อง และป้องกันการเกิดความพิการ    การรักษาด้วยการใช้วิธีการทางเวชศาสตร์ฟื้นฟู  ยังรวมไปถึงการออกกำลังกายที่ถูกต้องและสม่ำเสมอ   การออกกำลังกายที่ดีที่สุดสำหรับผู้ป่วยโรคหลังแข็งคือ การว่ายน้ำ  นอกจากนี้ยังมีการบริหารท่าต่าง ๆ เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นของหลัง  ในกรณีที่มีความจำเป็นหรือแก้ไขภาวะแทรกซ้อนก็ต้องอาศัยการรักษาด้วยการผ่าตัดร่วมด้วย

โรคหลังแข็งหรือโรคข้อสันหลังอักเสบติดยึด เป็นโรคข้ออักเสบเรื้อรังที่เกิดขึ้นในคนหนุ่มสาว  ในวัยเรียนและวัยทำงาน  เป็นโรคที่พบได้บ่อย  และสามารถทำให้เกิดความพิการได้ถ้าไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง   ดังนั้นถ้าท่านมีอาการปวดหลังหรือสงสัยว่าอาจจะเป็นโรคหลังแข็ง  ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจรักษาต่อไป

โรคหลังแข็ง         แข็งจริง           ใช่อิงแอบ
หลังไม่แนบ         กำแพงได้        ให้ฉงน
แสนจะปวด         หลังและข้อ       ไม่รอทน
ต้องรีบสน            ใจไขว่คว้า        รักษาเอย

ข้อมูลจาก ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายแพทย์กิตติ  โตเต็มโชคชัยการ
ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี
 

ที่มา : หนังสือพิมพ์บ้านเมือง ฉบับวันที่ 26-27 ส.ค. 2552

ข้อมูลจากโรงพยาบาลพญาไท

http://www.phyathai.com/phyathai/new/th/specialcenter/popup_cms_spdoctor_detail.php?cid=18&mid=SurapongCMS&subject=%E2%C3%A4%CB%C5%D1%A7%E1%A2%E7%A7%20%C3%D1%A1%C9%D2%E4%B4%E9%A8%C3%D4%A7%CB%C3%D7%CD?

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s