นิ่วในท่อไตเป็นโรคหนึ่งที่ทำให้ปวดหลัง

โรคปวดหลังเกิดจากหลายสาเหตุ ถ้าเป็นผู้ที่มีภูมิลำเนาทางภาคอีสานจะต้องนึกถึงเรื่องนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะไว้ด้วย แต่ก่อนพบบ่อย ตามโรงพยาบาลทางภาคอีสานจะเห็นเอากองนิ่วมาแสดงตั้งให้เห็น โดยเฉพาะโรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ อุบลราชธานี เคยเห็นวางกองใหญ่มาก มาปัจจุบันแต่ละแห่งค่อยลดน้อยลงไป จากการดูแลสุขภาพดีขึ้น

นิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ อาจเกิดตำแหน่งใดก็ได้ ตัวไตเอง ต่อมาเป็นท่อไต ลงมาถึงกระเพาะปัสสาวะและท่อปัสสาวะ ในอดีตที่ผมเคยเป็นแพทย์ต่างจังหวัดพบได้ทุกตำแหน่ง ที่ไตมากสุด รองลงมาเป็นกระเพาะปัสสาวะ ท่อไต และท่อปัสสาวะ ปัจจุบันที่ไตและท่อไตยังพบอยู่ ที่กระเพาะปัสสาวะและท่อปัสสาวะน้อยลงไป อาการสำคัญที่มาคือ เรื่องปวดหลัง ลักษณะการปวดเป็นแบบจี๊ด ๆ เหมือนมีอะไรมาบิดแล้วร้าวลงล่าง บางครั้งปวดมากถึงกับดิ้นไปมาด้วยความปวดทีเดียว

สาเหตุ มีคนศึกษากันมากว่า สาเหตุของนิ่วเกิดจากเหตุใด ผมเคยไปขอคุยกับ ดร.ปิยะรัตน์ โตสุโขวงศ์ ภาควิชาเคมี รพ.จุฬาฯ และ ศ.นพ.เกรียง ตั้งสง่า ถึงการวิจัยนิ่วในไตหลายปีมาแล้ว ผลพอนึกออกว่าเกิดจากการไม่สมดุลของการบริโภคอาหาร และอื่น ๆ อีกหลายท่านก็คล้าย ๆ กัน สรุปว่ายังไม่ชัดเจน ทำให้การป้องกันเป็นทางการยังไม่มี มักจะพูดว่าให้กินน้ำมาก ๆ ลดอาหารพวกไขมัน และผักใบเขียวที่จะทำให้เกิดผลึกยูริก โดยสรุปประชากรทางภาคอีสานยังพบได้บ่อยมีให้เห็นอยู่เสมอ

การวินิจฉัยโรค นิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะจะแบ่งเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มแรก เป็นประเภทฟอสเฟต, อ๊อกซาเลท เวลาถ่ายภาพทางรังสีจะเห็นชัดเจน อีกประเภทหนึ่ง เห็นจาง ๆ ไม่ชัด และ พวกสุดท้าย ไม่เห็นเลย เป็นประเภทผลึกยูริก มักจะพบกับคนในเมือง อาการของทั้งสามชนิดทำให้ปวดหลังเช่นเดียวกัน ก่อนนี้ใช้เอกซเรย์ธรรมดาพร้อมฉีดสีดู ก็บอกได้ว่านิ่วอยู่ที่ใด หน้าที่ของไตเป็นอย่างไร ปัจจุบันเครื่องมือด้านนี้พัฒนามากทำให้วินิจฉัยได้ง่ายขึ้น

การรักษา ในอดีตนิ่วในท่อไตมักพบเป็นก้อนโต ๆ ราว 1 ซม. อุดคาอยู่ ปัสสาวะไหลลงได้ยาก คนไข้จะมาด้วยเรื่องปวดหลัง ปวดบ่อยจนทรมาน ถ้าก้อนยังเล็กจะปวดเป็น ๆ หาย ๆ ปวดมากไม่ผ่อนคลายก็จะมาให้แก้ไข เดิมผ่าตัดอย่างเดียว เป็นแผลทางยาวบริเวณบั้นเอว เมื่อพบนิ่วเอานิ่วออกจะใส่สายยางคาไว้สัก 3-4 วัน ดูพอปัสสาวะไหลออกดี ไม่มีการติดเชื้อเอาสายยางออกก็กลับบ้านได้

ปัจจุบันหากก้อนเล็ก ๆ จะใช้การขบให้ละเอียดผ่านทางกล้องเข้าทางท่อปัสสาวะเข้าไปหรือใช้สายยางส่วนปลายเหมือนตะกร้อคล้องก้อนนิ่วออกมา หรือยิงด้วยแสงเลเซอร์ให้แตกละเอียดแล้วล้างเศษก้อนนิ่วออกมา แล้วแต่ดุลพินิจของศัลยแพทย์จะพิจารณาว่าจะเป็นแบบใดดี ยิ่งปัจจุบันศัลยแพทย์ทางด้านนี้มีประสบการณ์มาก ต่างจังหวัด เช่น โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ อุบลราชธานี รพ.มหาสารคาม มีผลงานเด่นเรื่องนิ่วอยู่ตลอด

คนไข้หญิงอายุ 61 ปี ไตข้างขวาถูกตัดไปจากเป็นโรคในอดีต ปวดหลังบ่อยแบบบิด ๆ ตรวจพบเป็นนิ่วแบบมองเห็นในภาพเอกซเรย์ในท่อไตซ้ายขนาดราวครึ่ง ซม. นพ.สมเกียรติ พุ่มไพศาลชัย ศัลยแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ รพ.ราชวิถี กรมการแพทย์ ได้ใส่กล้องทางท่อปัสสาวะเข้าจนถึงท่อไตซ้าย ก้อนนิ่วเล็กอยู่สูงหลุดลอยขึ้นหลบในแอ่งหลืบในไต ยังเอาออกไม่ได้ จึงได้คาสายยางไว้ ป้องกันท่อไตอักเสบบวมปัสสาวะจะไหลลงออกไม่ได้ เพราะเหลือไตข้างเดียว

อีก 2 อาทิตย์ต่อมาได้ยิงก้อนนิ่วจากภายนอกให้กระจายเล็กลง พร้อมดึงสายยางออกจะได้ปัสสาวะออกเป็นปกติ คนไข้รายนี้แสดงถึงก้อนนิ่วขนาดเล็ก อยู่ตอนบนของท่อไต บางครั้งยากที่จะเอาออกได้ทันที ต้องค่อยทำไปทีละขั้นตอน ด้วยเหลือไตข้างเดียว ในที่สุดแพทย์ก็สามารถแก้ไขได้จนหายเรียบร้อยดี

โรคปวดหลัง นิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะก็ยังเป็นสาเหตุหนึ่งที่ยังมีโอกาสพบได้เสมอ และยังไม่รู้สาเหตุแน่นอน เพียงรู้ว่าจากการไม่สมดุลของอาหารการกิน คงจะต้องค้นหาสาเหตุกันต่อไป.

นพ.สุวิทย์ เกียรติเสวี
suvit.kiatisevi@gmail.com

 

ที่มา: เดลินิวส์ 23 กันยายน 2555

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s