โรคปอดเป็นพังผืดหอบเหนื่อยท้าทายผู้รักษา

dailynews130324_001โรคปอดเป็นพังผืดหรือเป็นแผลเป็น (Pulmonary fibrosis) เป็นโรคที่พบไม่บ่อยนัก หรือมีอยู่แต่ไม่ได้มาโรงพยาบาลให้ได้เห็นก็ได้ เมื่อเป็นแล้วจะลำบากทรมานมาก เพราะปอดที่เป็นแผลเป็นใช้งานไม่ค่อยได้ การแลกเปลี่ยนออกซิเจนขึ้นมาไม่เพียงพอกับความต้องการของร่างกาย ทำให้เหนื่อย หายใจไม่ได้เต็มที่ มาคุยเรื่องนี้เพื่อให้รู้ไว้จะได้ป้องกันไว้แต่เนิ่น ๆ

เรื่องปอดเป็นพังผืด สาเหตุ อาจมาจากหลายเรื่องด้วยกัน การอักเสบของปอดเรื้อรังเป็น ๆ หาย ๆ ลงท้ายอาจทำให้เป็นแผลเป็นได้ (Interstitial pneumonitis), การติดเชื้อที่ทำให้ปอดอักเสบ, สารเคมีรอบตัวที่สูดดมเข้าไป แอสเบสต๊อส, ซิลิก้า หรือแก๊ส, แสงรังสีจากการฉายแสงรักษาเรื่องมะเร็งในร่างกาย, โรคเรื้อรัง เช่น ลูปัสฯ หรือข้ออักเสบจากรูมาตอยด์, ยาบางอย่าง, จากการหายใจเอาละอองสารเคมี เชื้อโรค เชื้อรา ขนสัตว์ เข้าไปสะสมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ และสุดท้ายไม่รู้สาเหตุว่าจากอะไร

อาการ ไอจะมาเป็นอาการแรก ไอแห้ง ๆ ไม่มีเสมหะออกมา เป็น ๆ หาย ๆ มาเรื่อย ๆ บางครั้งไอมากจนทรมานไม่ค่อยได้พักผ่อน ทำให้หายใจลำบากไปด้วย หายใจสั้น ๆ เหนื่อย กินไม่ค่อยได้ น้ำหนักลดลง อาการไอจะยาวนานเป็นอาทิตย์ เดือน หรือหลาย ๆ เดือนทีเดียว ไปตรวจสุขภาพทั่ว ๆ  ไปก็ยังไม่ทราบสาเหตุ ไม่รู้ว่าไอเรื้อรังที่เป็นมายาวนานเช่นนี้จากสาเหตุใด

การวินิจฉัยโรค เริ่มตั้งแต่อาการไออยู่ตลอด หอบเหนื่อย แพทย์ฟังเสียงการเคลื่อนไหวของลมในปอดจะได้ยินเสียงผิดปกติชัดเจน เอกซเรย์ปอดและ CT-Scan จะเห็นการเปลี่ยนแปลงที่เนื้อปอด หน้าที่ของปอดลดลง การแลกเปลี่ยนคาร์บอนไดออกไซด์และออกซิเจนในปอดน้อยลง และสุดท้ายคือการเอาเนื้อปอดมาตรวจทางพยาธิจะรู้ผลได้แน่นอน

การรักษา ยารักษาโดยตรงคงไม่มี การเปลี่ยนปอดใหม่คงจะเป็นหนทางช่วยได้ ให้ได้ผลดี แต่สภาพคนไข้มักจะเพลีย น้ำหนักลดมาก โอกาสจะผ่าตัดคงเป็นไปได้ยาก อาจได้ผลดีบ้างกับยาประเภทสเตียรอยด์ หรือยาลดภูมิคุ้มกัน ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ของแพทย์ที่ทำการรักษาเรื่องนี้มามากน้อยเพียงใด

โรคแทรกซ้อน ปอดจะทำงานไม่เต็มที่ การแลกเปลี่ยนออกซิเจนในเลือดลดลง ทำให้ปอดต้องทำงานเพิ่มขึ้นกว่าปกติ จะเกิดความดันในปอดสูง ลามไปถึงหัวใจจะทำให้หัวใจเสื่อมหน้าที่ไปด้วย และอาจมีก้อนเลือดเกิดขึ้น หลุดลอยไปติดในสมองทำให้เกิดโรคแทรกซ้อนอัมพฤกษ์อัมพาตขึ้นได้อีก

ที่มาคุยเรื่องนี้บังเอิญได้ไปเยี่ยมเพื่อนแพทย์รุ่นน้อง ไอแห้ง ๆ มานานหลายเดือนโดยไม่ทราบสาเหตุ ตรวจกันหลายแห่งก็ไม่รู้ว่าเป็นอะไร จนน้ำหนักลดลงไปร่วม 10 กก. บางครั้งเหนื่อย หายใจเร็วขึ้น จนต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลแห่งหนึ่ง สุดท้ายแพทย์วินิจฉัยว่าปอดเป็นพังผืดหรือแผลเป็นเกิดขึ้น (Pulmonary fibrosis) มีอาการหอบเหนื่อย ต้องคอยให้ออกซิเจนช่วยเป็นครั้งคราว เป็นแบบไม่รู้ว่าสาเหตุจากอะไร (Idiopathic)

แพทย์ได้ให้การรักษาทางยาโดยให้ยาประเภทสเตียรอยด์ คงจะช่วยให้ภูมิต้านทานเพิ่มขึ้น ยาฆ่าเชื้อ และรักษาไปตามอาการ หอบเหนื่อยก็ให้ออกซิเจนเข้าช่วย ระวังการติดเชื้อเข้าร่วมอีก

นพ.ไพรัช เกตุรัตนกุล แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านปอดและหัวหน้ากลุ่มงานอายุรกรรม รพ.ราชวิถี ได้บอกว่าโรคนี้ไม่พบบ่อยนัก เมื่อพบจนหอบเหนื่อยก็แสดงว่าปอดได้เป็นแผลเป็นค่อนข้างมากแล้ว การทำหน้าที่ของปอดได้ไม่เต็มที่ ในประสบการณ์ที่ได้พบมากรักษาทางยาอย่างเดียว อายุจะยืนยาวหรือไม่นั้น ไม่ค่อยแน่นอน ต้องระวังไม่ให้การติดเชื้อเข้ามาแทรกซ้อน และให้การรักษาไปตามอาการ

การป้องกัน หลีกเลี่ยงสาเหตุต่าง ๆจากที่กล่าวมาข้างต้น เรื่องควันต่าง ๆ และจากสารเคมีที่ลอยมาตามอากาศก็ควรหลีกเลี่ยง รวมทั้งควันบุหรี่ด้วย สิ่งต่าง ๆ เหล่านี้จะค่อยสะสมทีละน้อย จะทำให้ปอดอักเสบเรื้อรัง เป็น ๆ หาย ๆ จนเกิดเป็นพังผืดหรือแผลเป็นไปรัดเนื้อปอดมิให้ขยายทำงานได้

โรคปอดเป็นพังผืดหรือแผลเป็นรัดปอดมิให้ขยายตัวทำงาน เป็นโรคที่พบน้อย แต่อาจพบได้ โดยเฉพาะผู้อยู่ใกล้สารเคมี สูดดมเข้าไปบ่อย ๆ รวมทั้งควันบุหรี่ด้วย นานวันเกิดเป็นปอดอักเสบจนเป็นแผลเป็น ทำให้ปอดทำงานได้ไม่เต็มที่ การหลีกเลี่ยงไว้ก่อนและดูแลสุขภาพทั่วไปให้ดี หมั่นออกกำลังกายสม่ำเสมอจะช่วยให้ชีวิตรอดปลอดภัยขึ้น.

นพ.สุวิทย์ เกียรติเสวี
suvit.kiatisevi.gmail.com

ที่มา: เดลินิวส์ 24 มีนาคม 2556

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s