หลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องโป่งพอง รักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัดใหญ่

dailynews140706_01โรคหลอดเลือดแดงใหญ่โป่งพองพบได้มากขึ้นในประเทศไทย เนื่องจากปัจจัยหลายประการ เช่นคนไทยอายุยืนยาวขึ้น เป็นความดันโลหิตสูงและรักษาไม่สม่ำเสมอ คนไทยยังสูบบุหรี่แม้ว่าจะลดลงในปัจจุบัน และการตรวจค้นหาโรคโดยการคลำช่องท้องของตนเอง ไปพบแพทย์ หรือการตรวจด้วยคลื่นเสียงสะท้อน หรือ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า สามารถทำได้รวดเร็ว ราคาไม่แพงและสถานที่ให้บริการมีมากแม้ในต่างจังหวัด

เมื่ออายุมากขึ้นหลอดเลือดแดงใหญ่มักจะค่อย ๆ โตขึ้น โดยทั่วไปในคนอายุ 60-70 ปีเส้นผ่าศูนย์กลางของหลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องประมาณ 2 เซนติเมตร ถ้าหากผนังของหลอดเลือดแดงใหญ่โป่งพองถึง 2 เท่าคือเกิน 4 เซนติเมตรก็อาจมีโอกาสแตกได้มากขึ้น ยิ่งโตยิ่งแตกง่าย ถ้าแตกคนไข้ถึงจะมีอาการคืออาการปวดท้องและปวดหลังอย่างรุนแรง คนไข้อาจเห็นหรือคลำได้ก้อนเต้นได้ในช่องตรงสะดือมาก่อน ก้อนค่อย ๆ โตขึ้น ไม่มีอาการเจ็บปวด กดก็ไม่เจ็บ จะมีอาการก็ตอนที่ก้อนจะแตกหรือแตกแล้ว การแตกเกิดเป็นสองระยะ ระยะแรกแตกหลังเยื่อบุช่องท้อง มีเลือดออกมารอบเส้นเลือดแดงใหญ่แต่ยังไม่ทะลุเข้าไปในช่องท้อง คนไข้มีอาการเสียเลือด เช่น หน้ามืด วิงเวียน เป็นลม มือเท้าตัวเย็น ดูผิวหน้าซีดมาก อาจมี เหงื่อออกตามใบหน้า ตามตัว และจะปวดท้องและปวดหลังอย่างรุนแรงมาก ในระยะนี้ถ้ามาถึงโรงพยาบาลแพทย์ต้องวินิจฉัยและรักษาอย่างเร่ง  ด่วน คนไข้ก็จะมีโอกาสรอดชีวิต ในระยะต่อมาเลือดจะดันเยื่อบุช่องท้องให้ปริออก และเลือดทะลักเข้าไปในช่องท้อง ซึ่งสามารถบรรจุเลือดได้ 4-5 ลิตร คนไข้อาจไม่รู้สึกตัว หัวใจเต้นเบาหรือหยุดเต้น วัดความดันโลหิตไม่ได้และเสียชีวิตอย่างรวดเร็ว ถ้าคนไข้มาถึงโรงพยาบาลในระยะนี้โอกาสที่จะช่วยชีวิตก็จะมีน้อยมาก 

เส้นเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องแบ่งเป็นสองส่วน โดยใช้หลอดเลือดแดงของไตเป็นหลักในการแยก ชนิดหนึ่งโป่งพองเหนือหลอดเลือดแดงของไต อาจมีแขนงหลอดเลือดแดงไปเลี้ยงตับ ลำไส้ กระเพาะ ออกจากส่วนหลอดเลือดแดงใหญ่ที่โป่งพอง ชนิดนี้พบได้น้อยกว่าชนิดที่สอง คือหลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนต่ำกว่าหลอดเลือดแดงของไตลงไปถึงส่วนที่แยกเป็นหลอดเลือดแดงที่ไปเลี้ยงขาสองข้าง การโป่งพองในส่วนนี้เป็นโรคของหลอดเลือดแดงใหญ่ที่พบมากที่สุดของมนุษย์

หลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนนี้มีแขนงเล็ก ๆ ท่ีไปเลี้ยงกล้ามเนื้อของหลัง ซึ่งมีความสำคัญไม่มากนัก และยังมีแขนงไปเลี้ยงลำไส้ ใหญ่ส่วนปลาย ซึ่งมักได้เลือดมาจากหลอดเลือดแดงอื่นด้วย ในการผ่าตัดมักสามารถผูกเส้นเลือดแดงแขนงนี้ได้เลย

โรคหลอดเลือดแดงใหญ่โป่งพองใน ช่องท้องในส่วนที่ต่ำกว่าเส้นเลือดแดงของไตเป็นโรคที่พบมากขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น และมีความเกี่ยวกับโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ โรคหลอดเลือดแดงใหญ่โป่งพองในทรวงอก โรคหลอดเลือดแดงสมองตีบตัน เมื่อหลอดเลือดใหญ่โป่งพอง ผนังจะบางและอ่อนแอลง อาจแตกออกได้ทำให้เสียเลือดและเสียชีวิต เมื่อปริหรือแตกคนไข้จะมีอาการปวดท้องหรือปวดหลังอย่างรุนแรง บางครั้งอาจแตกเข้าไปในลำไส้เล็กส่วนต้นทำให้อาเจียนเป็นเลือดสด อาจอุจจาระเป็นเลือดสด บางครั้งอาจแตกเข้าไปในหลอดเลือดดำใหญ่ในช่องท้อง ทำให้มีเลือดแดงลัดวงจรเกิดภาวะหัวใจล้มเหลว อาจมีน้ำท่วมปอด คน ไข้มีอาการเหนื่อยหอบ ภาวะเหล่านี้จะทำให้คนไข้เสียชีวิตอย่างรวดเร็ว

การวินิจฉัยโรคนี้อาจทำได้เมื่อพบมีก้อนเต้นได้รอบ ๆ สะดือ การเต้นเต้นไปตามจังหวะของหัวใจ ก้อนนี้ค่อย ๆ โตขึ้นกดไม่เจ็บ เห็นชัดเมื่อนอนราบ การตรวจพบในระยะแรกต้องทำการตรวจด้วยเครื่องสะท้อนคลื่นเสียง พบว่าหลอดเลือดโป่งกว่าปกติ เป็นเฉพาะที่ส่วนที่ต่ำกว่าไต การตรวจที่แน่นอนและใช้วางแผนการรักษาคือการตรวจด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์พร้อมฉีดสี  จะวัดขนาดได้แม่นยำ สามารถเห็นว่าอยู่ต่ำกว่าหลอดเลือดไตเท่าไร และมีการโป่งพองของหลอดเลือดแดงที่เชิงกรานสองข้างหรือไม่ หลอดเลือดแดงของขาหนีบมีความคดเคี้ยวมากน้อยเพียงใด มีแคลเซียมที่ผนังมากน้อยเพียงใด และมีรูที่แคบที่สุดมีเส้นผ่าศูนย์กลางเท่าใด

การรักษาโดยการคุมความดันโลหิตไม่ ให้สูง และรักษาโดยการผ่าตัดหรือใส่ขดลวดเส้นเลือดเทียมดามไว้ภายในหลอดเลือดที่โป่งพอง ซึ่งวิธีนี้เป็นวิธีที่มีแผลเล็กกว่าผ่าตัดแบบเปิด คือมีแผลยาวประมาณ 2-3 เซนติเมตรที่ขาหนีบเท่านั้นเอง คนไข้ฟื้นตัวเร็ว วันรุ่งขึ้นก็รับประทานอาหารได้ลุกเดินได้ และอาจออกจากโรงพยาบาลในเวลา 3-4 วันหลังการผ่าตัด ข้อบ่งชี้ของการรักษาคือเส้นเลือดโป่งพองมีเส้นผ่าศูนย์กลางมากกว่า 5 เซนติเมตร หรือมากกว่า 2 เท่าของเส้นเลือดแดงปกติ หรือโตเร็วคือมาก กว่า 5 มิลลิเมตรใน 6 เดือนโดยการติดตามด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หรือคลื่นเสียงสะท้อน

คนไข้ที่ได้รับการรักษาด้วยการผ่าตัดแบบเปิดมีข้อดีคือโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนในระยะยาวน้อยมาก แต่คนไข้ที่รักษาด้วยการใส่ขดลวดเส้นเลือดเทียมจำต้องตรวจติดตามตลอดชีวิตด้วยการทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์เพราะขดลวดอาจมีการเลื่อนทำให้เลือดรั่วเข้าไปในเส้นเลือดแดงใหญ่ส่วนที่โป่งพองได้อีก ซึ่งก็จะมีความเสี่ยงต่อการแตก แต่มักรักษาแก้ไขได้โดยใช้ลูกโป่ง หรือใส่ขดลวดเพิ่มเติม มีน้อยรายที่ต้องผ่าตัดแก้ไข ความคงทนของขดลวดแม้ไม่มีข้อมูลมากกว่า 10 ปี แต่ก็เชื่อว่าสามารถอยู่ได้นาน

ข้อมูลจาก นายแพทย์กิตติชัย เหลืองทวีบุญ ศัลยแพทย์ทรวงอก หลอดเลือดและหัวใจ โรงพยาบาลพญาไท 2 / http://www.phyathai.com

นายแพทย์สุรพงศ์ อำพันวงษ์

 

ที่มา : เดลินิวส์  6 กรกฎาคม 2557

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s