‘ตรวจพบไวรัสตับอักเสบซีทำอย่างไรดี’ ตอนที่ 2

dailynews150111ระหว่างการรักษาแพทย์จะมีการตรวจนับจำนวนไวรัส ที่ 1, 3, 6 และ 12 เดือน เพื่อประเมินโอกาสการหาย ถ้าไวรัสไม่ลดลงหรือหมดไปที่ระยะ 3 เดือน ในสายพันธุ์ที่ 1 แพทย์อาจพิจารณาหยุดการรักษา หรือ ถ้าตรวจไม่พบไวรัสตั้งแต่เดือนแรก จะช่วยบอกว่าโอกาสการหายมากกว่า 90% เป็นต้น

คำว่าหายจากหลังการรักษานั้นหมายถึงเมื่อได้ยาครบกำหนดแล้ว หลังจากนั้นอีก 6 เดือนตรวจไม่พบไวรัสซีในเลือด คือ ตรวจ HCV RNA viral load แล้ว น้อยกว่าค่าที่ตรวจได้ เช่น < 12 IU/mL โอกาสที่จะกลับเป็นใหม่น้อยมาก จึงใช้คำว่าหายขาด แต่อย่างไรก็ตามแม้หายแล้วยังต้องมาติดตามตรวจคัดกรองมะเร็งตับอย่างน้อยทุก ๆ 6 เดือน เพราะไวรัสซีอาจจะเคยทำลายตับมานานจนบางส่วนมีพังผืดมากหรือมีตับแข็ง บริเวณเหล่านั้นอาจเป็นจุดก่อมะเร็งได้ ถึงแม้รักษาไวรัสซีหายไปแล้วโอกาสการเป็นมะเร็งตับลดลงแต่ก็ยังมีโอกาสเป็นได้อยู่

ปัจจุบันการรักษาไวรัสซีสายพันธุ์ที่ 2 และ 3 สามารถรักษาได้ฟรีผ่านทาง สำนักงานหลักประกันสุขภาพ (สปสช.) หรือ ประกันสังคม โดยมีเกณฑ์ข้อกำหนดในเบื้องต้นเพื่อควบคุมจำนวนผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาให้เหมาะสมกับงบประมาณ ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจนั้นเบิกค่ารักษาได้อยู่แล้วสำหรับทุกสายพันธุ์ เชื่อว่าในที่สุด สปสช. คงจะอนุมัติให้รักษาฟรีในทุกสายพันธุ์ในไม่ช้า ฉะนั้นต้องคอยติดตามข่าวคราว และกระตุ้นเตือนให้แพทย์ทราบเรื่องการรักษาฟรียุคปลอดไวรัสซีกำลังจะมาถึง

มีการทำนายกันว่าอีกไม่นานไวรัสซีกำลังจะหมดไป รวมถึงการรักษาด้วยยามาตรฐานปัจจุบันคือ “อินเตอร์เฟียรอน/ไรบาวิริน” กำลังใกล้จะหมดยุค ในอีกไม่กี่ปีข้างหน้าจะเป็นการรักษาด้วยยาชนิดใหม่และสามารถทำให้โรคหายได้เกิน 90% ไม่ว่าจะเป็นสายพันธุ์ใด

ไวรัสตับอักเสบซีแม้ค้นพบมาเพียง 20 กว่าปี แต่นักวิทยาศาสตร์รู้ทะลุปรุโปร่งว่าไวรัสซีเข้าเซลล์ตับอย่างไร แบ่งตัวอย่างไร ใช้วิธีอะไรในการสร้างตัวใหม่ ก่อนส่งต่อออกไปนอกเซลล์ตับ หลายปีที่ผ่านมาจึงมีการวิจัยสร้างยาที่ไปยับยั้งเฉพาะกระบวนการต่าง ๆ ในเซลล์ทำให้ไวรัสแบ่งตัวไม่ได้ ยากลุ่มนี้เรียกรวม ๆ ว่า Direct Acting Antiviral drugs หรือย่อว่า DAA ตอนนี้มียาออกมาแล้วหลายชนิด

สองตัวแรกที่ออกมาเมื่อ 2-3 ปีก่อนเรียกว่าเป็น DAA รุ่นแรก ชื่อ Telaprevir กับ Boceprevir ซึ่งแสดงให้เห็นว่า สามารถทำให้การรักษาสายพันธุ์ที่ 1 หายเพิ่มจาก 40-50% เป็น 60-70% และสามารถใช้ในการรักษาผู้ที่เคยได้รับการรักษาด้วยยาสูตรเดิมมาแล้วไม่หาย สองตัวนี้ยังต้องให้ร่วมกับสูตรยามาตรฐานเดิม ซึ่งปีนี้ Boceprevir เริ่มมีจำหน่ายในประเทศไทย ผู้จะใช้ยาได้ต้องกระเป๋าหนักพอควร และยังไม่สามารถเบิกจ่ายได้ตามสวัสดิการต่าง ๆ

ถึงปีนี้และปีต่อ ๆ ไป กำลังจะมียาชนิดใหม่คลานตามกันออกมาจำนวนมาก เรียกว่าเป็น DAA รุ่นที่ 2 ที่ออกมาในปีนี้ได้แก่ Sofosbuvir, Ledipasvir, Simeprevir, Asunaprevir, Daclastavir ผลการศึกษาวิจัยระยะที่สามของยา DAA หลายชนิดก่อนออกสู่ท้องตลาด เมื่อนำยามารวมกันสองหรือสามชนิด โดยไม่ต้องให้ยาอินเตอร์เฟียรอนและไรบาวิรินร่วมด้วย ให้ผลการรักษาหายมากกว่า 90% การพัฒนายาใหม่ในอนาคตจะเป็นลักษณะการให้ยาที่มีฤทธิ์ยับยั้งกระบวนการสร้างตัวไวรัสหลายตำแหน่งในเซลล์ เมื่อนำมาใช้ร่วมกันจึงมีประสิทธิภาพในการรักษาที่ดีขึ้น แถมยาบางอย่างจะถูกผลิตออกมาเป็นยา 2 ชนิดในเม็ดเดียวกัน ทานวันละเม็ด เป็นเวลา 3-6 เดือน โรคหายเกือบหมด แต่ปัญหาในขณะนี้อยู่ที่ราคายาซึ่งสูงมาก เช่น ยาชนิดหนึ่งทานวันละหนึ่งเม็ดไป 3 เดือนราคาที่ประเทศทางยุโรปในปี 2557 อยู่ที่ประมาณ 3 ล้านบาท อย่างไรก็ตามเชื่อว่าเมื่อถูกนำมาขายในประเทศแถบบ้านเรา ราคาคงจะต้องลดลงอย่างเหมาะสม มิเช่นนั้นใครจะไปใช้ เชื่อว่าน่าจะประมาณปลายปี 2558 เป็นต้นไป คนไทยคงจะมีโอกาสใช้ยาเหล่านี้ และไวรัสซีก็จะหมดไปจากประเทศไทย

คุณสมใจ นึกย้อนอดีตไปน่าจะได้รับเชื้อจากการได้รับเลือดเมื่อตอนคลอดบุตรชาย แล้วไวรัสก็แอบกัดกินตับของเธอมาตลอดโดยไม่มีอาการอะไรให้ทราบแม้แต่น้อย ถ้าไม่ไปตรวจเลือดก็ไม่ทราบ ผ่านไป 20 กว่าปีไวรัสซีผลาญตับเธอจนเข้าสู่ระยะตับแข็งไปแล้ว เมื่อทราบว่าเป็นเชื้อไวรัสซีสายพันธุ์ที่ 3 จึงเข้ารับการรักษาตามกฎระเบียบการเบิกจ่ายของ สปสช. ได้ยาอยู่ 6 เดือน อีก 6 เดือนให้หลังตรวจไม่พบเชื้อไวรัสในเลือด แสดงว่าโรคไวรัสซีหายขาดไปแล้ว จึงมั่นใจว่าตับของเธอจะไม่แข็งไปมากกว่านี้ อนาคตพังผืดในตับของเธอก็จะลดลงไปเรื่อย ๆ จนเนื้อตับเป็นปกติ แต่เธอยังต้องคอยติดตามระวังมะเร็งตับอย่างต่อเนื่อง ขอบคุณลูกชายที่กลับมาช่วยแม่ไว้ทัน…ยังไม่สายเกินแก้

ข้อมูลจาก นายแพทย์ ดร.ปิยะวัฒน์ โกมลมิศร์ ศูนย์โรคตับ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์

นายแพทย์สุรพงศ์ อำพันวงษ์

 

ที่มา: เดลินิวส์ 11 มกราคม 2558

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s