การส่องกล้องท่อน้ำดี (ERCP)

dailynews150101การส่องกล้องท่อน้ำดี (ERCP) คือ

การตรวจท่อน้ำดีของตับ และ/หรือ ตับอ่อน โดยการฉีดสี และ เอกซเรย์ ผ่านทางการส่องกล้อง

วัตถุประสงค์ในการส่องกล้องท่อน้ำดี

1) เพื่อทำการวินิจฉัย (Diagnosis) โรคทางเดินน้ำดี และตับอ่อน
2) เพื่อการรักษา (Therapeutic)

2.1 เพื่อการรักษาในโรคทางเดินน้ำดี ได้แก่

  • เพื่อดึงนิ่วออกจากทางเดินน้ำดี (Stone removal)
  • เพื่อวางท่อระบายน้ำดีลงสู่ลำไส้เล็ก (Endoprosthesis)
  • หรือระบายออกภายนอก (Endoscopic Nasobiliary Drainage)
  • เพื่อวางท่อระบายเหนือรอยต่อส่วนที่รั่ว (Bile leakage)
  • เพื่อตัด/เปิดหรือขยายหูรูดกรณีตีบตัน (Papillary Stenosis)

    2.2 เพื่อการรักษาในโรคตับอ่อน (Panacreatic Disease) ได้แก่

  • เพื่อดึงนิ่วออกจากท่อตับอ่อน
  • เพื่อวางท่อระบายเหนือรอยต่อส่วนที่รั่ว (Pancreatic Fistula)
  • เพื่อวางท่อระบาย Pancreatic juice ในกรณีที่มีการอุดตัน

มีอาการอย่างไรถึงต้องส่องกล้องท่อน้ำดี

1) อาการดีซ่านหรือตัวเหลืองตาเหลือง ที่ไม่ได้เกิดจากตับอักเสบ
2) อาการปวดท้อง ใต้ชายโครงด้านขวา และมีไข้
3) ในรายที่มีผลเลือดแสดงการทำงานของตับและตับอ่อน ผิดปกติที่เกี่ยวข้องกับโรคของทางท่อน้ำดี และตับอ่อน

การเตรียมตัวสำหรับการส่องกล้อง

1) แจ้งแพทย์ให้ทราบเกี่ยวกับโรคประจำตัวและยาที่ใช้อยู่รวมทั้งประวัติการผ่าตัดและการแพ้ยา
2) งดการรับประทานอาหารและน้ำ อย่างน้อย 6-8 ชม. และอาจจำเป็นต้องได้ยาปฏิชีวนะก่อนทำหัตถการ
3) งดยาละลายลิ่มเลือด และแอสไพริน อย่างน้อย 7 วัน
4) การตรวจทางห้องปฏิบัติการ เช่น การเจาะเลือด และการเอกซเรย์ต่าง ๆ (CT Scan or MRCP)

ขั้นตอนการส่องท่อน้ำดี

หลังจากที่ผู้ป่วยได้รับการเตรียมตัวเรียบร้อยแล้ว การส่องกล้องจะทำในห้องผ่าตัด จะใช้เวลาโดยประมาณ 30-90 นาที ผู้ป่วยจะได้รับยาชาแบบพ่นที่คอ และได้รับยานอนหลับจากวิสัญญีแพทย์

หลังทำการส่องกล้อง

ผู้ป่วยจะกลับไปพักสังเกตอาการต่อที่ Ward และอาจจะยังคงง่วงนอนต่อจากการได้รับยานอนหลับ ดังนั้นจึงมักจะต้องงดน้ำและอาหารต่อโดยประมาณ 24 ชม.

ภาวะแทรกซ้อนจากการส่องกล้อง

1) ปวดท้อง แน่นท้อง จากการมีลมในทางเดินอาหารเพิ่มขึ้น
2) มีไข้
3) ตับอ่อนอักเสบ หรือ การติดเชื้อในท่อน้ำดี
4) เลือดออกในทางเดินอาหาร หรือ ภาวะลำไส้ฉีกขาดทะลุรั่วได้ อาจจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดในบางกรณี

ประโยชน์ของการส่องกล้องท่อน้ำดี (ERCP) ในผู้ป่วยที่มีภาวะดังต่อไปนี้

1) นิ่วในท่อน้ำดี และการอุดตันท่อน้ำดีจากนิ่ว/การอักเสบติดเชื้อในท่อน้ำดี
2) มะเร็งของท่อน้ำดี และ ตับอ่อน
3) การอุดตันท่อน้ำดีจากสาเหตุอื่น ๆ เช่น พังผืด เป็นต้น
4) ตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน หรือ เรื้อรังโดยเฉพาะจากนิ่ว
5) การปวดท้องทางด้านบนขวาโดยไม่ทราบสาเหตุ

เมื่อส่องกล้องแล้วจะพบอะไรบ้าง

1) พบสาเหตุของการอุดตันของท่อน้ำดี เช่น นิ่ว การตีบของปากท่อน้ำดี หรือ มะเร็งท่อน้ำดีและ/หรือ ตับอ่อน
2) สามารถดึงลากนิ่วออกจากท่อน้ำดีของตับหรือตับอ่อน
3) ระบายน้ำดีจากการอุดตันของท่อน้ำดี เช่น การใส่ท่อพลาสติก หรือ ท่อเหล็ก (Metallic stent)
4) สามารถตรวจชิ้นเนื้อ หรือ ขูดนำเซลล์ของท่อน้ำดีมาตรวจได้เพื่อการวินิจฉัย
5) สามารถเพาะเชื้อจากน้ำดีเพื่อรักษาการอักเสบของท่อน้ำดี

 

คำแนะนำการดูแลสุขภาพตับ และถุงน้ำดีให้ปลอดภัยแข็งแรง

1) หลีกเลี่ยงการรับประทานยาต่าง ๆ ที่ไม่จำเป็น รวมทั้งยาคุมกำเนิด ฮอร์โมนเสริม ยาชุดหรือลูกกลอน ยาสมุนไพร
2) ควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับการใช้ยาต่าง ๆ ซึ่งอาจจะมีผลกับตับได้
3) ตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ
4) รับประทานอาหารให้ครบห้าหมู่ ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงความอ้วน สังเกตอาการผิดปกติต่าง ๆ เช่น ตัวและตาเหลือง ปวดท้องไข้ เบื่ออาหาร น้ำหนักลด ควรรีบพบแพทย์ทางเดินอาหาร

ข้อมูลจาก นายแพทย์ทศพล เจริญวุฒิ อายุรแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบทางเดินอาหารและโรคตับ ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและโรคตับ/ http://www.phyathai.com

นายแพทย์สุรพงศ์ อำพันวงษ์

ที่มา: เดลินิวส์ 1 กุมภาพันธ์ 2558

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s