“A Good Dose of Dhamma: For Meditators When They Are Ill” by Upasika Kee Nanayon

A Good Dose of Dhamma

For Meditators When They Are Ill

Upasika Kee Nanayon
translated from the Thai by
Thanissaro Bhikkhu


Normally, illness is something we all have, but the type of illness where you can still do your work isn’t recognized as illness. It’s called the normal human state all over the world. Yet really, when the body is in its normal state, it’s still ill in and of itself — simply that people in general are unaware of the fact that it’s the deterioration of physical and mental phenomena, continually, from moment to moment.

The way people get carried away with their thoughts and preoccupations while they’re still strong enough to do this and do that: That’s really complacency. They’re no match at all for people lying in bed ill. People lying in bed ill are lucky because they have the opportunity to do nothing but contemplate stress and pain. Their minds don’t take up anything else, don’t go anywhere else. They can contemplate pain at all times — and let go of pain at all times as well.

Don’t you see the difference? The “emptiness” of the mind when you’re involved in activities is “play” emptiness. Imitation emptiness. It’s not the real thing. But to contemplate inconstancy, stress, and not-selfness as it appears right inside you while you’re lying right here, is very beneficial for you. Just don’t think that you’re what’s hurting. Simply see the natural phenomena of physical and mental events as they pass away, pass away. They’re not you. They’re not really yours. You don’t have any real control over them.

Look at them! Exactly where do you have any control over them? This is true for everyone in the world. You’re not the only one to whom it’s happening. So whatever the disease there is in your body, it isn’t important. What’s important is the disease in the mind. Normally we don’t pay too much attention to the fact that we have diseases in our minds, i.e., the diseases of defilement, craving, and attachment. We pay attention only to our physical diseases, afraid of all the horrible things that can happen to the body. But no matter how much we try to stave things off with our fears, when the time comes for things to happen, no matter what medicines you have to treat the body, they can give you only temporary respite. Even the people in the past who didn’t suffer from heavy diseases are no longer with us. They’ve all had to part from their bodies in the end.

So when you continually contemplate in this way, it makes you see the truth of inconstancy, stress, and not-selfness correctly within you. And you’ll have to grow more and more disenchanted with things, step by step.

When you give it a try and let go, who’s there? Are you the one hurting, or is it simply an affair of the Dhamma? You have to examine this very carefully to see that it’s not really you that’s hurting. The disease isn’t your disease. It’s a disease of the body, a disease of physical form. In the end, physical form and mental events have to change, to be stressful in the change, to be not-self in the change and the stress. But you must focus on them, watch them, and contemplate them so that they’re clear. Make this knowledge really clear, and right there is where you’ll gain release from all suffering and stress. Right there is where you’ll put an end to all suffering and stress. As for the aggregates, they’ll continue to arise, age, grow ill, and pass away in line with their own affairs. When their causes and conditions run out, they die and go into their coffin.

Some people, when they’re healthy and complacent, die suddenly and unexpectedly without knowing what’s happening to them. Their minds are completely oblivious to what’s going on. This is much worse than the person lying ill in bed who has pain to contemplate as a means of developing disenchantment. So you don’t have to be afraid of pain. If it’s going to be there, let it be there — but don’t let the mind be in pain with it. And then look — right now — is the mind empty of “me” and “mine”?

Keep looking on in. Keep looking on in so that things are really clear, and that’s enough. You don’t have to go knowing anything anywhere else. When you can cure the disease, or the pain lightens, that’s something normal. When it doesn’t lighten, that’s normal, too. But if the heart is simply empty of “me” and “mine,” there will be no pain within it. As for the pain in the aggregates, don’t give it a second thought.

So see yourself as lucky. Lying here, dealing with the disease, you have the opportunity to practice insight meditation with every moment. It doesn’t matter whether you’re here in the hospital or at home. Don’t let there be any real sense in the mind that you’re in the hospital or at home. Let the mind be in the emptiness, empty of all labels and meanings. You don’t have to label yourself as being anywhere at all.

This is because the aggregates are not where you are. They’re empty of any indwelling person. They’re empty of any “me” or “mine.” When the mind is like this, it doesn’t need anything at all. It doesn’t have to be here or go there or anywhere at all. This is the absolute end of suffering and stress…

The mind, when it doesn’t get engrossed with the taste of pleasure or pain, is free in and of itself, in line with its own nature. But I ask that you watch it carefully, the behavior of this mind as it’s empty in line with its own nature, not concocting any desires for anything, not wanting pleasure or trying to push away pain.

When the mind is empty in line with its nature, there’s no sense of ownership in it; there are no labels for itself. No matter what thoughts occur to it, it sees them as insubstantial, as empty of self. There’s simply a sensation that then passes away. A sensation that then passes away, and that’s all.

So you have to watch the phenomena that arise and pass away. In other words, you have to watch the phenomenon of the present continuously — and the mind will be empty, in that it gives no meanings or labels to the arising and passing away. As for the arising and passing away, that’s a characteristic of the aggregates that has to appear as part of their normal nature — simply that the mind isn’t involved, doesn’t latch on. This is the point you can make use of.

You can’t go preventing pleasure and pain, you can’t keep the mind from labeling things and forming thoughts, but you can put these things to a new use. If the mind labels a pain, saying, “I hurt,” you have to read the label carefully, contemplate it until you see that it’s wrong. If the label were right, it would have to say that the pain isn’t me, it’s empty. Or if there’s a thought that “I’m in pain,” this type of thinking is also wrong. You have to take a new approach to your thinking, to see that thinking is inconstant, stressful, and not yours.

So whatever arises, investigate and let go of what’s right in front of you. Just make sure that you don’t cling, and the mind will keep on being empty in line with its nature. If no thoughts are bothering you, there may be strong pain, or the mind may be developing an abnormal mood, but whatever is happening, you have to look right in, look all the way in to the sensation of the mind. Once you have a sense of the empty mind, then if there’s any disturbance, any sense of irritation, you’ll know that the knowledge giving rise to it is wrong knowledge, in and of itself. Right knowledge will immediately take over, making the wrong knowledge disband.

In order to hold continuously to this foundation of knowing, you first have to start out by exercising restraint over the mind, at the same time that you focus your attention and contemplate the phenomenon of stress and pain. Keep this up until the mind can maintain its stance in the clear emptiness of the heart. If you can do this all the way to the end, the final disbanding of suffering will occur right there, right where the mind is empty.

But you have to keep practicing at this continuously. Whenever pain arises, regardless of whether it’s strong or not, don’t label it or give it any meaning. Even if pleasure arises, don’t label it as your pleasure. Just keep letting it go, and the mind will gain release — empty of all clinging or attachment to “selfness” with each and every moment. You have to apply all your mindfulness and energy to this at all times.

You should see yourself as fortunate, that you’re lying here ill, contemplating pain, for you have the opportunity to develop the Path in full measure, gaining insight and letting things go. Nobody has a better opportunity than what you have right now. People running around, engaged in their affairs: Even if they say their minds are disengaged, they’re really no match for you. A person lying ill in bed has the opportunity to develop insight with every in-and-out breath. It’s a sign that you haven’t wasted your birth as a human being, you know, because you’re practicing the teachings of the Lord Buddha to the point where you gain clear knowledge into the true nature of things in and of themselves.

The true nature of things, on the outside level, refers to the phenomenon of the present, the changing of the five aggregates. You can decipher their code, decipher their code until you get disenchanted with them, lose your taste for them, and let them go. When the mind is in this state, the next step is to contemplate it skillfully to see how it’s empty, all the way to the ultimate emptiness — the kind of emptiness that goes clearly into the true nature lying most deeply inside where there is no concocting of thoughts, no arising, no passing away, no changing at all.

When you correctly see the nature of things on the outer level until it is all clear to you, the mind will let go, let go. That’s when you automatically see clearly the nature of what lies on the inner level — empty of all cycling through birth and death, with nothing concocted at all… The emptiest extreme of emptiness, with no labels, no meanings, no clingings or attachments. All I ask is that you see this clearly within your own mind.

The ordinary emptiness of the mind is useful on one level, but that’s not all there is. True emptiness is empty until it reaches the true nature of things on the inner level — something really worth ferreting out, really worth coming to know…

This is something you have to know for yourself… There are really no words to describe it… but we can talk about it by way of guidance, because it may happen that ultimately you let go of everything, in what’s called disbanding without trace.

The mind’s point of disbanding without trace, if you keep developing insight every day, every moment like this, will happen on its own. The mind will know on its own. So don’t let the mind bother itself by getting preoccupied with pleasure or pain. Focus on penetrating into the mind in and of itself relentlessly.

Do you see how different this is from when you’re running around strong and healthy, thinking about this, that, and the other thing?… This is why there’s no harm in having lots of pain. The harm is in our stupidity in giving labels and meanings to things. People in general tend to reflect on the fleeting nature of life with reference to other people, when someone else grows sick or dies, but they rarely reflect on the fleeting nature of their own lives. Or else they reflect for just a moment and then forget all about it, getting completely involved in their other preoccupations. They don’t bring these truths inward, to reflect on the inconstancy occurring within themselves with every moment.

The fact that they can still do this and that, think this and that, say this and that, makes them lose all perspective. When you practice insight meditation, it’s not something that you take a month or two off to do on a special retreat. That’s not the real thing. It’s no match for what you’re doing right now, for here you can do it all day every day and all night, except when you sleep. Especially when the pain is strong, it’s really good for your meditation, because it gives you the chance to know once and for all what inconstancy is like, what stress and suffering are like, what your inability to control things is like.

You have to find out right here, right in front of you, so don’t try to avoid the pain. Practice insight so as to see the true nature of pain, its true nature as Dhamma, and then keep letting it go. If you do this, there’s no way you can go wrong. This is the way to release from suffering.

And it’s something you have to do before you die, you know, not something you wait to do when you die or are just about to die. It’s something you simply keep on doing, keep on “insighting.” When the disease lessens, you “insight” it. When it grows heavy, you “insight” it. If you keep on developing insight like this, the mind will get over its stupidity and delusion. In other words, things like craving and defilement won’t dare hassle the mind the way they used to…

So you have to give it your all — all your mindfulness, all your energy — now that you have the opportunity to practice the Dhamma. Let this be your last lifetime. Don’t let there be anything born again. If you’re born again, things will come back again just as they are now. The same old stuff, over and over and over again. Once there’s birth, there has to be aging, illness, and death, in line with your defilements, experiencing the good and bad results they keep churning out. It’s a cycle of suffering. So the best thing is to gain release from birth. Don’t let yourself want anything any more. Don’t let yourself want anything any more, for all your wants fall in with what’s inconstant, stressful, and not-self.

Wanting is simply a form of defilement and craving. You have to disband these things right at the instigator: the wanting that’s nothing but craving for sensuality, craving for becoming, or craving for no becoming — the germs of birth in the heart. So focus in and contemplate at the right spot, seeing that even though craving may be giving rise to birth at sensory contact, you can set your knowing right at the mind, right at consciousness itself, and let there just be the knowing that lets go of knowing. This is something to work at until you have it mastered.

Setting your knowing at the mind, letting go of knowing like this, is something very beneficial. There’s no getting stuck, no grabbing hold of your knowledge or views. If the knowledge is right, you let it go. If the knowledge is wrong, you let it go. This is called knowing letting go of knowing without going and getting entangled. This kind of knowing keeps the mind from latching onto whatever arises. As soon as you know something, you let it go. As soon as you know something, you’ve let it go. The mind just keeps on staying empty — empty of mental formations and thoughts, empty of every sort of illusion that could affect the mind. It quickly sees through them and lets them go, knows and lets go, without holding onto anything. All it has left is the emptiness…

You’ve already seen results from your practice, step by step, from contemplating things and letting them go, letting go even of the thought that you are the one in pain, that you are the one who’s dying. The pain and the dying are an affair of the aggregates, pure and simple. When this knowledge is clear and sure — that it’s not “my” affair, there’s no “me” in there — there’s just an empty mind: an empty mind, empty of any label for itself. This is the nature of the mind free of the germs that used to make it assume this and that. They’re dead now. Those germs are now dead because we’ve contemplated them. We’ve let go. We’ve set our knowing right at the mind and let go of whatever knowing has arisen, all along to the point where the mind is empty. Clear. In and of itself…

Consciousness, when you’re aware of it inwardly, arises and passes away by its very own nature. There’s no real essence to it — this is what you see when you look at the elemental property of consciousness (viññana-dhatu), pure and simple. When it’s not involved with physical or mental phenomena, it’s simply aware of itself — aware, pure and simple. That’s called the mind pure and simple, or the property of consciousness pure and simple, in and of itself, and it lets go of itself. When you’re told to know and to let go of the knowing, it means to know the consciousness that senses things and then lets go of itself.

As for the aggregate of consciousness (viññana-khandha), that’s a trouble-making consciousness. The germs that keep piling things on lie in this kind of consciousness, which wants to hang onto a sense of self. Even though it can let go of physical pain, or of physical and mental events in general, it still hangs onto a sense of self. So when you’re told to know the letting go of knowing, it means to let go of this kind of consciousness, to the point where consciousness has no label for itself. That’s when it’s empty. If you understand this, or can straighten out the heart and mind from this angle, there won’t be anything left. Pain, suffering, stress — all your preoccupations — will become entirely meaningless. There will be no sense of good or bad or anything at all. Dualities will no longer be able to have an effect. If you know in this way — the knowing that lets go of knowing, consciousness pure and simple — it prevents any possible fashioning of the mind.

The dualities that fashion good and bad: There’s really nothing to them. They arise, and that’s all there is to them; they disband, and that’s all there is to them. So now we come to know the affairs of the dualities that fashion the mind into spirals, that fashion the mind or consciousness into endless cycles. When you know the knowing that lets go of knowing, right at consciousness in and of itself, dualities have no more meaning. There’s no more latching onto the labels of good and bad, pleasure and pain, true and false, or whatever. You just keep on letting go…

Even this knowing that lets go of knowing has no label for itself, saying, “I know,” or “I see.” But this is something that lies a little deep, that you have to make an effort to see clearly and rightly. You have to keep looking in a shrewd way. The shrewdness of your looking: That’s something very important, for only that can lead to Awakening. Your knowledge has to be shrewd. Skillful. Make sure that it’s shrewd and skillful. Otherwise your knowledge of the true nature of things — on the inner or outer levels — won’t really be clear. It’ll get stuck on only the elementary levels of emptiness, labeling and latching onto them in a way that just keeps piling things on. That kind of emptiness simply can’t compare with this kind — the knowing that lets go of knowing right at consciousness pure and simple. Make sure that this kind of knowing keeps going continuously. If you slip for a moment, just get right back to it. You’ll see that when you don’t latch onto labels and meanings, thoughts of good and bad will just come to a stop. They’ll disband. So when the Buddha tells us to see the world as empty, this is the way we see.

The emptiness lies in the fact that the mind doesn’t give meaning to things, doesn’t fashion things, doesn’t cling. It’s empty right at this kind of mind. Once you’re correctly aware of this kind of empty mind, you’ll no longer get carried away by anything at all. But if you don’t really focus down like this, there will only be a little smattering of emptiness, and then you’ll find yourself getting distracted by this and that, spoiling the emptiness. That kind of emptiness is emptiness in confusion. You’re still caught up in confusion because you haven’t contemplated down to the deeper levels. You simply play around with emptiness, that’s all. The deeper levels of emptiness require that you focus in and keep on looking until you’re thoroughly clear about the true nature of things in the phenomenon of the present arising and disbanding right in front of you. This kind of mind doesn’t get involved, doesn’t latch on to meanings or labels.

If you see this kind of emptiness correctly, there are no more issues, no more labels for anything in this heap of physical and mental phenomena. When the time comes for it all to fall apart, there’s nothing to get excited about, nothing to get upset about, for that’s the way it has to go by its nature. Only if we latch onto it will we suffer

The Dhamma is right here in our body and mind, simply that we don’t see it — or that we see it wrongly, latching on and making ourselves suffer. If we look at things with the eyesight of mindfulness and discernment, what is there to make us suffer? Why is there any need to fear pain and death? Even if we do fear them, what do we accomplish? Physical and mental phenomena have to go their own way — inconstant in their own way, stressful in their own way, beyond our control in their own way. So what business do we have in reaching out and latching on and saying that their stress and pain is our stress and pain? If we understand that the latching on is what makes us suffer over and over again, with each and every breath, then all we have to do is let go and we’ll see how there is release from suffering right before our very eyes…

So keep on looking in to know, in the way I’ve described, right at the mind. But don’t go labeling it as a “mind” or anything at all. Just let there be things as they are, in and of themselves, pure and simple. That’s enough. You don’t need to have any meanings or labels for anything at all. That will be the end of all suffering… When things disband in the ultimate way, they disband right at the point of the elemental property of consciousness free of the germs that will give rise to anything further. That’s where everything comes to an end, with no more rebirth or redeath of any kind at all…

The practice is something you have to do for yourself. If you know things clearly and correctly with your own mindfulness and discernment, that’s your tool, well-sharpened, in hand. If the mind is trained to be sharp, with mindfulness and discernment as its tool for contemplating itself, then defilement, craving, and attachment will keep getting weeded out and cleared away. You can look and see, from the amount you’ve already practiced: Aren’t they already cleared away to some extent? The mind doesn’t have to worry about anything, doesn’t have to get involved with anything else. Let go of everything outside and then keepletting go until the mind lets go of itself. When you do this, how can you not see the great worth of the Dhamma?…

So I ask that this mind empty of attachment, empty of any sense of self whatsoever, be clear to you until you see that it’s nothing but Dhamma. Get so that it’s nothing but Dhamma, perfectly plain to your awareness. May this appear to you, as it is on its own, with each and every moment.



Listening to the Dhamma when the mind has already reached a basic level of emptiness is very useful. It’s like an energizing tonic, for when we’re sick there’s bound to be pain disturbing us; but if we don’t pay it any attention, it simply becomes an affair of the body, without involving the mind at all. Notice this as you’re listening: The mind has let go of the pain to listen to the words, leaving the pain to its own affairs. The mind is then empty…

Once the mind honestly sees the truth that all compounded things are inconstant, it will have to let go of its attachments. The problem here is that we haven’t yet really seen this, or haven’t yet reflected on it in a skillful way. Once we do, though, the mind is always ready to grow radiant. Clear knowing makes the mind immediately radiant. So keep careful watch on things. Even if you don’t know very much, just be aware of the mind as it maintains a balance in its basic level of neutrality and emptiness. Then it won’t be able to fashion the pains in the body into any great issues, and you won’t have to be attached to them.

So keep your awareness of the pain right at the level where it’s no more than a mere sensation in the body. It can be the body’s pain, but don’t let the mind be in pain with it. If you do let the mind be in pain with it, that will pile things on, layer after layer. So the first step is to protect the mind, to let things go, then turn inward to look for the deepest, most innermost part of your awareness and stay right there. You don’t have to get involved with the pains outside. If you simply try to endure them, they may be too much for you to endure. So look for the aspect of the mind that lies deep within, and you’ll be able to put everything else aside.

Now, if the pains are the sort that you can watch, then make an effort to watch them. The mind will stay at its normal neutrality, calm with its own inner emptiness, watching the pain as it changes and passes away. But if the pain is too extreme, then turn around and go back inside; for if you can’t handle it, then craving is going to work its way into the picture, wanting to push the pain away and to gain pleasure. This will keep piling on, piling on, putting the mind in a horrible turmoil.

So start out by solving the problem right at hand. If the pain is sudden and sharp, immediately turn around and focus all your attention on the mind. You don’t want to have anything to do with the body, anything to do with the pains in the body. You don’t look at them, you don’t pay them any attention. Focus on staying with the innermost part of your awareness. Get to point where you can see the pure state of mind that isn’t in pain with the body, and keep it constantly clear.

Once this is constantly clear, then no matter how much pain there is in the body, it’s simply an affair of mental and physical events. The mind, though, isn’t involved. It puts all these things aside. It lets go.

When you’re adept at this, it’s a very useful skill to have, for the important things in life don’t lie outside. They lie entirely within the mind. If we understand this properly, we won’t have to go out to grab this or that. We won’t have to latch onto anything at all — because if we do latch on, we simply cause ourselves needless suffering. The well-being of the mind lies at the point where it doesn’t latch onto anything, where it doesn’t want anything. That’s where our well-being lies — the point where all suffering and stress disband right at the mind…

If we don’t really understand things, though, the mind won’t be willing to let things go. It will keep on holding tight, for it finds so much flavor in things outside. Whatever involves pain and stress: That’s what it likes.

We have to focus on contemplating and looking, looking at the illusions in the mind, the wrong knowledge and opinions that cover it up and keep us from seeing the aspect of the mind that’s empty and still by its own internal nature. Focus on contemplating the opinions that give rise to the complicated attachments that bury the mind until it’s in awful straits. See how mental events — feelings, perceptions, and thought-formations — condition the mind, condition the property of consciousness until it’s in terrible shape.

This is why it’s so important to ferret out the type of knowing that lets go of knowing, i.e., that knows the property of consciousness pure and simple when mental events haven’t yet come in to condition it, or when it hasn’t gone out to condition mental events. Right here is where things get really interesting — in particular, the thought-formations that condition consciousness. They come from ignorance, right? It’s because of our not knowing, or our wrong knowing, that they’re able to condition things.

So I ask that you focus on this ignorance, this not-knowing. If you can know the characteristics of not-knowing, this same knowledge will know both the characteristics of thought-formations as they go about their conditioning and how to disband them. This requires adroit contemplation because it’s something subtle and deep.

But no matter how subtle it may be, the fact that we’ve developed our mindfulness and discernment to this point means that we have to take an interest in it. If we don’t, there’s no way we can put an end to stress or gain release from it.

Or, if you want, you can approach it like this: Focus exclusively on the aspect of the mind that’s constantly empty. If any preoccupations appear to it, be aware of the characteristics of bare sensation when forms make contact with the eye, or sounds with the ear, and so forth. There’s a bare sensation, and then it disbands before it can have any such meaning as “good” or “bad.” If there’s just the bare sensation that then disbands, there’s no suffering.

Be observant of the moment when forms make contact with the eye. With some things, if you’re not interested in them, no feelings of liking or disliking arise. But if you get interested or feel that there’s a meaning to the form, sound, smell, taste, or tactile sensation, you’ll notice that as soon as you give a meaning to these things, attachment is already there.

If you stop to look in this way, you’ll see that attachment is something subtle, because it’s there even in the simple act of giving meaning. If you look in a superficial way, you won’t see that it’s attachment — even though that’s what it is, but in a subtle way. As soon as there’s a meaning, there’s already attachment. This requires that you have to be good and observant — because in the contact at the eyes and ears that we take so much for granted, many sleights-of-hand happen all at once, which means that we aren’t aware of the characteristics of the consciousness that knows each individual sensation. We have to be very observant if we want to be able to know these things. If we aren’t aware on this level, everything will be tied up in attachment. These things will keep sending their reports into the mind, conditioning and concocting all kinds of issues to leave the mind, or consciousness, in an utter turmoil.

So if we want to look purely inside, we have to be very, very observant, because things inside are subtle, elusive, and sensitive. When the mind seems empty and neutral: That’s when you really have to keep careful watch and control over it, so as to see clearly the sensation of receiving contact. There’s contact, pure and simple, then it disbands, and the mind is empty. Neutral and empty. Once you know this, you’ll know what the mind is like when it isn’t conditioned by the power of defilement, craving, and attachment. We can use this emptiness of the mind as our standard of comparison, and it will do us a world of good…

Ultimately, you’ll see the emptiness of all sensory contacts, as in the Buddha’s teaching that we should see the world as empty. What he meant is that we observe bare sensations simply arising and passing away, knowing what consciousness is like when it does nothing more than receive contact. If you can see this, the next step in the practice won’t be difficult at all — because you’ve established neutrality right from the start. The act of receiving contact is no longer complicated: The mind no longer grabs hold of things, no longer feels any likes or dislikes. It’s simply quiet and aware all around within itself at all times. Even if you can do this much, you find that you benefit from not letting things get complex, from not letting them concoct things through the power of defilement, craving, and attachment. Even just this much gets rid of lots of problems.

Then when you focus further in to see the nature of all phenomena that are known through sensory contact, you’ll see that there’s simply bare sensation with nothing at all worth getting attached to. If you look with the eyes of true mindfulness and discernment, you’ll have to see emptiness — even though the world is full of things. The eye sees lots of forms, the ear hears lots of sounds, you know, but the mind no longer gives them meanings. At the same time, things have no meanings in and of themselves.

The only important thing is the mind. All issues come from the mind that goes out and gives things meanings and gives rise to attachment, creating stress and suffering for itself. So you have to look until you see all the way through. Look outward until you see all the way out, and inward until you see all the way in, all the way until you penetrate inconstancy, stress, and not-selfness. See things as they are, in and of themselves, in line with their own nature, without any meanings or attachments. Then there won’t be any issues. The mind will be empty — clean and bright — without your having to do anything to it.

Now, the fact that the mind has the viruses of ignorance, or of the craving that gives rise to things easily, means that we can’t be careless. In the beginning, you have to supervise things carefully so that you can see the craving that arises at the moment of contact — say, when there’s a feeling of pain. If you don’t label it as meaning your pain, craving won’t get too much into the act. But if you do give it that meaning, then there will be the desire to push the pain away or to have pleasure come in its place.

All this, even though we’ve never gotten anything true and dependable from desiring. The pleasure we get from our desires doesn’t last. It fools us and then changes into something else. Pain fools us and then changes into something else. But these changes keep piling up and getting very complicated in the mind, and this is what keeps the mind ignorant: It’s been conditioned in so many ways that it gets confused, deluded, dark, and smoldering.

All kinds of things are smoldering in here… This is why the principle of the knowing that lets go of knowing is such an important tool. Whatever comes at you, the knowing that lets go of knowing is enough to get you through. It takes care of everything. If you let it slip, simply get back to the same sort of knowing. See for yourself how far it will take you, how much it can keep the mind neutral and empty.

You can come to see this bit by bit. In the moments when the mind isn’t involved with very much, when it’s at a basic level of normalcy — empty, quiet, whatever — keep careful watch over it and analyze it as well. Don’t let it just be in an oblivious state of indifference, or else it will lose its balance. If you’re in an oblivious state, then as soon as there’s contact at any of the sense doors, there’s sure to be attachment or craving giving rise to things the instant in which feeling appears. You have to focus on keeping watch of the changes, the behavior of the mind at every moment. As soon as your mindfulness lapses, get back immediately to your original knowing. We’re all bound to have lapses — all of us — because the effluent of ignorance, the most important of the effluents, is still there in the mind.

This is why we have to keep working at our watchfulness, our investigation, our focused awareness, so that they keep getting clearer and clearer. Make your mind ripe in mindfulness and discernment, continuously…

Once they’re ripe enough for you to know things in a skillful way, you’ll be able to disband the defilements the very minute they appear. As soon as you begin feeling likes and dislikes, you can deal with them before they amount to anything. This makes things a lot easier. If you let them loose so that they condition the mind, making it irritated, murky, and stirred up to the point where it shows in your words and actions, then you’re in terrible straits, falling into hell in this very lifetime.

The practice of the Dhamma requires that we be ingenious and circumspect right at the mind. The defilements are always ready to flatter us, to work their way into our favor. If we aren’t skillful in our awareness, if we don’t know how to keep the mind under careful supervision, we’ll be no match for them — for there are so many of them. But if we keep the mind well supervised, the defilements will be afraid of us — afraid of our mindfulness and discernment, afraid of our awareness. Notice when the mind is empty, aware all around, with no attachments to anything at all: The defilements will hide out quiet, as if they weren’t there at all.

But as soon as mindfulness slips, even just a little, they spring right up. They spring right up. If you recognize them for what they are the moment they spring up, they’ll disband right there. This is a very useful skill to have. But if we let them get to the point where they turn into issues, they’ll be hard to disband. That’s when you have to bear with the fight and not give up.

Whatever happens, start out by bearing with it — not simply to endure it, but so as to examine it, to see what it’s like, how it changes, how it passes away. We bear with things so that we can see through their deceits: the way they arise, persist, and disband on their own. If they disband while we’re examining them and clearly seeing their deceitfulness, we can have done with them for good. This will leave the mind in a state of freedom and independence, empty entirely within itself.

If you can learn to see through things right away the moment they arise — what you might call your own little instantaneous awakenings — your aware- ness will keep getting brighter and brighter, stronger and more expansive all the time.

So work at them — these little instantaneous understandings — and eventually, when things come together in an appropriate way, there will be the moment where there’s the instantaneous cutting through of defilements and effluents once and for all. When that happens, then — nibbana. No more taking birth. But if you haven’t yet reached that point, just keep sharpening your knives: your mindfulness and discernment. If they’re dull, they won’t be able to cut anything through, but whatever shape they’re in, keep cutting through bit by bit whatever you can…

I ask that you keep at this: examining and understanding all around within the mind until you reach the point where everything is totally clear and you can let go of everything with the realization that nothing in the five aggregates or in physical and mental phenomena is me ormine. Keep trying to let go, and that will be enough. Each moment as they’re taking care of you here in the hospital, do what has to be done for your illness, but make sure that there’s this separate, special awareness exclusive to the mind — this knowing that simply lets go of itself. That will end all your problems right there…


Kee Nanayon, Upasika (Kor Khao-suan-luang) (1901-1979) Upasika Kee Nanayon, who wrote under the penname, K. Khao-suan-luang, was one of the foremost woman teachers of Dhamma in modern Thailand. Born in 1901, she started a practice center for women in 1945 on a hill in the province of Rajburi, to the west of Bangkok, where she lived until her death in 1979. Known for the simplicity of her way of life, and for the direct, uncompromising style of her teaching, she had a way with words evident not only in her talks, which attracted listeners from all over Thailand, but also in her poetry, which was widely published.

SIURCE : “A Good Dose of Dhamma: For Meditators When They Are Ill”, by Upasika Kee Nanayon, translated from the Thai by Thanissaro Bhikkhu. Access to Insight, 7 June 2010



เบาหวานผลักสตรีให้ใกล้ขอบเหว โรคมะเร็งร้ายของทรวงอกเข้าไป

วารสารวิชาการ “โรคมะเร็งแห่งอังกฤษ” รายงานว่า ทีมนักวิจัยระหว่างชาติ ได้ศึกษาโดยการตรวจรายงานการศึกษาหาความเกี่ยวพันของมะเร็งเต้านมกับโรคเบาหวาน 40 เรื่องด้วยกัน พบวี่แววว่า สตรีวัยทองที่เป็นเบาหวานแบบที่ 2 จะเสี่ยงกับการเป็นมะเร็งเต้านม เพิ่มสูงขึ้นอีกร้อยละ 27

ศาสตราจารย์ปีเตอร์ บอยล์ ประธานสถาบันวิจัยระหว่างประเทศเพื่อการป้องกัน เปิดเผยว่า ยังหาสาเหตุของความเกี่ยวพันไม่เจอเหมือนกัน “ในอีกทางหนึ่งก็คิดว่า เหมือนอย่างการมีน้ำหนักเกิน ที่มักจะเกี่ยวเนื่องกับเบาหวานแบบที่ 2 บ่อยๆก็เป็นผลเนื่องมาจากฮอร์โมน ซึ่งอาจจะมีส่วนที่นำไปสู่การเติบโตของมะเร็งอยู่บ้าง”

ทางด้านโฆษกของศูนย์วิจัยโรคมะเร็งของอังกฤษ ก็บอกว่า ยังไม่ทราบเหตุผลของความเกี่ยวพันเช่นกัน แต่อย่างที่เราทราบกันว่า การมีน้ำหนักตัวเกิน ทำให้ยิ่งเสี่ยงกับการเป็นเบาหวาน และมะเร็งเต้านมหนักขึ้น ดังนั้น ผู้หญิงเราจึงควรพยายามรักษาน้ำหนักตัวให้พอเหมาะเอาไว้.

ที่มา: ไทยรัฐ 18 กันยายน 2555


Related Articles:


Diabetes may increase cancer risk

Diabetes link to breast cancer in post-menopausal women


14 September 2012

Post-menopausal women who have Type 2 diabetes appear to have a 27% greater risk of developing breast cancer, experts say.

An international team, writing in the British Journal of Cancer, examined 40 separate studies looking at the potential link between breast cancer and diabetes.

Being obese or overweight is linked to both conditions.

But cancer experts say there may be a direct connection between the two.

These studies involved more than 56,000 women with breast cancer.

Post-menopausal women with Type 2 diabetes had a 27% increased risk of breast cancer.

But there was no link for pre-menopausal women or those with Type 1 diabetes.

The authors have also suggested that a high body mass index (BMI), which is often associated with diabetes, may be an underlying contributing factor.

Hormone activity

Prof Peter Boyle, president of the International Prevention Research Institute, who led the study, said: “We don’t yet know the mechanisms behind why Type 2 diabetes might increase the risk of breast cancer.

“It makes sense for women to try and maintain a healthy weight”

Martin Ledwick,Cancer Research UK

“On the one hand, it’s thought that being overweight, often associated with Type 2 diabetes, and the effect this has on hormone activity may be partly responsible for the processes that lead to cancer growth.

“But it’s also impossible to rule out that some factors related to diabetes may be involved in the process.”

Martin Ledwick, head information nurse at Cancer Research UK, said: “From this study, it’s not clear whether there’s a causal link between diabetes and the risk of breast cancer in post-menopausal women.

“But as we know that having a high BMI can contribute to an increased risk of both Type 2 diabetes and breast cancer, it makes sense for women to try and maintain a healthy weight.”

SOURCE: bbc.co.uk

น้ำมันมะพร้าวป้องกันเด็กฟันผุ แถมยังฆ่าเชื้อราภายในปากหมด

นักวิทยาศาสตร์ไอร์แลนด์รู้สึกตื่นเต้นเมื่อพบว่า น้ำมันมะพร้าวสามารถต่อสู้กับฟันผุได้ ซึ่งทุกวันนี้เด็กตามชาติอุตสาหกรรม ตั้งร้อยละ 60–90 ล้วนแต่โดนแบคทีเรียกิน จนฟันผุกันหมด

พวกเขาได้พบว่าน้ำมันมะพร้าวที่สกัดด้วยเอนไซม์ จะมีฤทธิ์สกัดการเติบโตของแบคทีเรียสเตรปต็อคค็อกคัส ตัวการทำให้ฟันผุ ไม่ให้เติบโตได้ และยังฆ่าเชื้อราในปากได้ด้วย โดยมันคงไปย่อยไขมันของน้ำมันมะพร้าวให้กลายเป็นกรดซึ่งปราบแบคทีเรียลงได้อย่างชะงัด

ดร.ดาเมียน  แบรดี้  หัวหน้านักวิจัย  กล่าวว่า น้ำมันมะพร้าวน่าใช้ยิ่งกว่าสารเคมี “เพราะมันไม่ต้องใช้เข้มข้นกว่ากัน” และเสริมว่า ยิ่งในยามที่เชื้อโรคยิ่งดื้อกับยาปฏิชีวนะมากขึ้นทุก

วันนี้ ทำให้ยิ่งมีความสำคัญขึ้น เมื่อพบหนทางใหม่ปราบจุลชีพที่ก่อการอักเสบได้.

ที่มา: ไทยรัฐ  7 กันยายน 2555


Related Articles:


Benefit: Coconut could help fight the main bug behind tooth decay, scientists in Ireland have found

Ditch the minty toothpaste and try coconut oil instead: Fruit can kill bug behind tooth decay

  • Research paves way for toothpastes and mouthwashes containing coconut as an ingredient


PUBLISHED: 23:52 GMT, 2 September 2012 | UPDATED: 23:53 GMT, 2 September 2012

One too many Bounty chocolate bars could leave you in need of a trip to the dreaded dentist.

But scientists have found that coconut could help fight the main bug behind tooth decay.

Scientists tested coconut oil against Streptococcus mutans – a sugar-loving bacterium that clings to teeth and produces acid causing them to rot.

When the oil was treated with digestive enzymes it became a powerful killer of the bug.

It paves the way for toothpastes and mouthwashes containing coconut as an active ingredient.

Lead researcher Dr Damien Brady, of the Athlone Institute of Technology in Ireland, said: ‘Dental caries is a commonly overlooked health problem affecting 60 to 90 per cent of children and the majority of adults in industrialised countries.

Bug-killer: The research paves the way for toothpastes and mouthwashes containing coconut as an active ingredient

‘Incorporating enzyme-modified coconut oil into dental hygiene products would be an attractive alternative to chemical additives, particularly as it works at relatively low concentrations.’

He added that his findings could prove to be important considering the problem of bugs’ increasing resistance to many existing antibiotic treatments.

Dr Brady’s experiments were inspired by previous research showing that partially digested milk made S. mutans less likely to stick to tooth enamel.

He said: ‘Our data suggests that products of human digestion show antimicrobial activity.

‘This could have implications for how bacteria colonise the cells lining the digestive tract and for overall gut health.’

He now plans to check if the enzyme-treated coconut oil has any other killer qualities.

Tests already suggest it combats Candida albicans, which causes thrush, the Society for General Microbiology’s autumn conference heard.

source: dailymail.co.uk


คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย


โรคมือชาจากกลุ่มอาการเส้นประสาทที่เรียกว่ามีเดียนที่อยู่ในอุโมงค์ข้อมือ (Carpal Tunnel) บริเวณฝ่ามือใกล้ข้อมือทางด้านหน้า ถูกกดทับ ทำให้เกิดอาการชามือและมืออ่อนแรง เป็นโรคที่พบได้บ่อยในวัยกลางคนขึ้นไปและพบมากในผู้หญิง

บริเวณอุโมงค์ข้อมือ มีลักษณะเป็นช่องทางปิด คือ ผนังทั้งสามด้านเป็นกระดูกข้อมือ ส่วนด้านบนเป็นพังผืดหนามีเส้นประสาทมีเดียนซึ่งเป็นเส้นประสาทใหญ่ ทำหน้าที่รับความรู้สึกบริเวณด้านหน้าของนิ้วหัวแม่มือ นิ้วชี้ นิ้วกลาง และนิ้วนางด้านนิ้วหัวแม่มืออีกครึ่งหนึ่ง และยังเลี้ยงกล้ามเนื้อบริเวณโคนนิ้วหัวแม่มือ ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อสำคัญสำหรับการเคลื่อนไหวของนิ้วหัวแม่มือ นอกจากนี้ในอุโมงค์ข้อมือยังมีเส้นเอ็นงอนิ้วมือรวมทั้งหมดอีก 9 เส้น อยู่รวมกันในบริเวณอุโมงค์ข้อมือนั้น


การกดทับของเส้นประสาทมีเดียนที่บริเวณอุโมงค์ข้อมือ เกิดจากสาเหตุต่างๆ
1. มีการหนาตัวของพังผืดด้านหน้าอุโมงค์ข้อมือ ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยที่สุด
2. มีการหนาตัวของเยื่อหุ้มเส้นเอ็น
3. ภาวะเส้นประสาททำงานผิดปกติ เช่น เบาหวาน พิษสุราเรื้อรัง
4. ภาวะเส้นประสาทบวมน้ำจากสาเหตุต่างๆ เช่น ในภาวะตั้งครรภ์, โรคต่อมธัยรอยด์ทำงานผิดปกติ, ไตวายเรื้อรัง
5. ภาวะเส้นประสาททำงานผิดปกติ เช่น การอักเสบติดเชื้อ โรคเกาต์ โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์
6. การบาดเจ็บบริเวณข้อมือเช่นกระดูกข้อมือหักหรือเคลื่อนหลุดไปกดทับเส้นประสาทโดยตรง
7. มีก้อนเนื้องอกในอุโมงค์
8. ความสัมพันธ์ของโรคจากการใช้งาน ได้แก่ งานที่ต้องเหยียดและงอข้อมือซ้ำๆ งานที่ต้องยกของในท่าข้อมือเหยียด ทำงานจับเครื่องมือขุด-เจาะ งานที่ต้องออกแรงบิดซ้ำๆที่ข้อมือ อยู่ในท่าผิดปกติ เช่น การใช้คอมพิวเตอร์

อาการและอาการแสดง ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและระยะเวลาในการถูกกดทับ
1. จะมีอาการตั้งแต่ชามือ บริเวณนิ้วหัวแม่มือ, นิ้วชี้, นิ้วกลาง และนิ้วนาง โดยในระยะแรกจะมีอาการชาเฉพาะเวลาทำงานที่ข้อมืออยู่ในท่างอนานๆ เช่น อ่านหนังสือพิมพ์, รับโทรศัพท์, กวาดบ้าน
2. อาการชาจะเป็นมากขึ้น เป็นตลอดเวลาแม้ขณะไม่ได้ทำงาน อาจจะมีอาการเวลานอนหลับ ทำให้ต้องลุกตื่นขึ้นมาบีบนวดมือ หรือสะบัดมือ อาการจะดีขึ้น
3. ถ้าอาการมากขึ้นจะเริ่มมีอาการกล้ามเนื้อบริเวณโคนนิ้วแม่มืออ่อนแรง ทำให้รู้สึกมืออ่อนแรง ของหล่นขณะหยิบจับ ถ้าหากไม่ได้รับการรักษา กล้ามเนื้อบริเวณโคนนิ้วหัวแม่มือจะลีบลง



การรักษา แบ่งเป็นการรักษาโดยวิธีไม่ผ่าตัดและวิธีไม่ผ่าตัดและวิธีผ่าตัด

1. การรักษาโดยวิธีไม่ผ่าตัด ใช้สำหรับผู้ป่วยซึ่งมีอาการไม่รุนแรง และโรคเพิ่งเริ่มเป็นอยู่ในระยะเริ่มแรก มีอยู่หลายวิธีด้วยกัน เช่น

  1. ให้ยาต้านอาการอักเสบและวิตามินบีรับประทาน
  2. ใส่เผือกให้ข้อมืออยู่ในท่าตรง เพื่อให้พักข้อมือ ได้ผลดีในรายที่มีอาการน้อยกว่า 1ปี และมีอาการไม่มาก
  3. ฉีดยาต้านการอักเสบเฉพาะที่ เข้าไปในอุโมงค์ข้อมือ สำหรับในผู้ป่วยตั้งครรภ์ซึ่งมีอาการของโรคนี้ แพทย์มักจะรักษาโดยวิธีไม่ผ่าตัด เนื่องจากหลังคลอด อาการของโรคจะดีขึ้นได้เอง

2. การรักษาโดยวิธีผ่าตัด ใช้สำหรับผู้ป่วยซึ่งมีอาการของโรคมาเป็นเวลานาน (มากกว่า 2 ปี) หรือมีอาการรุนแรง เช่น ชาตลอดเวลา กล้ามเนื้อโคนนิ้วหัวแม่มืออ่อนแรงหรือในกรณีที่มีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงหรือกล้ามเนื้อลีบแล้ว หากรับการผ่าตัดรักษาช้า อาจทำให้มีการสูญเสียกล้ามเนื้ออย่างถาวร

การผ่าตัด คือ การเข้าไปตัดพังผืด ที่รัดเส้นเอ็นออกเป็นการเข้าไปตัดพังผืดบริเวณด้านหน้าอุโมงค์ข้อมือออก เพื่อไม่ให้เกิดการกดทับต่อเส้นประสาท ปัจจุบันการผ่าตัดมีอยู่ 2 วิธี คือ การผ่าตัดแบบเปิด และแบบใช้กล้องส่อง ทั้งสองวิธีนี้เป็นการผ่าตัดเล็ก ฉีดยาชาเฉพาะที่ที่ข้อมือ และได้ผลดีทำให้หายขาดจาดโรค เมื่อผ่าตัดเสร็จแล้ว สามารถกลับบ้านได้เลย การผ่าตัดรักษานี้ใช้ในรายที่รักษาโดยวิธีไม่ผ่าตัดแล้วไม่ได้ผล หรือมีการกลับเป็นใหม่ ของโรค

การผ่าตัดแบบเปิด แผลผ่าตัดจะมีขนาดใหญ่กว่า แต่การทำผ่าตัดทำได้ง่ายกว่า, ปลอดภัย และได้ผลแน่นอน


การผ่าตัดแบบใช้กล้องส่อง การผ่าตัดยุ่งยากมากกว่ามาก ต้องใช้เครื่องมือพิเศษ ศัลยแพทย์ต้องมีความชำนาญเป็นพิเศษ แต่มีข้อดีคือ แผลผ่าตัดมือขนาดเล็กกว่า การบาดเจ็บเนื้อเยื่อมีน้อยกว่า ทำให้ผู้ป่วยสามารถกลับไปใช้มือทำงานได้เร็วกว่า

ที่มา: หน่วยสุขศึกษา ฝ่ายผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

โรคข้อเข่าเสื่อม โดย รศ.นพ.อารี ตนาวลี


โดย รศ.นพ.อารี ตนาวลี
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย


ข้อเข่าประกอบด้วยผิวกระดูกอ่อนที่เรียบและสัมผัสกันเป็นอย่างดี ของกระดูก 3 ส่วน คือ
• กระดูกต้นขา
• กระดูกส่วนหน้าแข้ง
• กระดูกสะบ้า
นอกจากนี้แล้วยังมี เยื้อหุ้มข้อ เอ็นรอบข้อ เอ็นไขว้ในหมอนรองกระดูกและน้ำหล่อลื่นข้อ

โรคข้อเข่าเสื่อม (Osteoarthritis)
คือการเสื่อมสภาพของผิวข้อ สัมพันธ์กับการเสื่อมของร่างกาย เนื่องจากอายุมากขึ้นหรืออาจมีสาเหตุจากเคยมีกระดูกหักหรือบาดเจ็บมาก่อน หรือมีการติดเชื้อที่ข้อเข่ามาก่อน ทำให้ผิวข้อขรุขระไม่เรียบและมีกระดูกงอก

  • ข้อเข่าเสื่อมที่สัมพันธ์กับอายุมากขึ้น
  • เริ่มพบเมื่ออายุ 45 ปี ขึ้นไป
  • อาการมากขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป
  • พบบ่อยใน
    – เพศหญิง
    – คนอ้วน
    – ผู้ที่มีแกนขาไม่ตรงตั้งแต่อายุน้อย เช่น ขาโก่ง
    – ผู้ที่ใช้งานข้อเข่าอย่างหนักเป็นประจำ เช่น เล่นกีฬาประเภท กระโดด วิ่ง
    – ผู้ที่ใช้งานข้อเข่าไม่ถูกต้องเป็นประจำ เช่น นั่งยองๆ


ผิวที่เสื่อมทำให้เกิดการเสียดสีที่ผิดปกติ ในขณะเคลื่อนไหว ทำให้เกิด
• ข้ออุ่น บวมอักเสบ มีเสียงลั่น
• เจ็บปวด งอหรือเหยียดข้อลำบาก
• ไม่สามารถเดิน ขึ้น และ ลงบันได อย่างปกติ
• ลุกยืนลำบาก
• ข้อมีลักษณะผิดรูป เช่น โก่ง

ข้อเข่าภาพซ้าย                        ข้อเข่าภาพขวา

ข้อเข่าภาพซ้าย เป็นข้อเข่าที่ปกติ ซึ่งมีผิวข้อที่เรียบและสัมผัสกันดี ทั้งกระดูกต้นขา หน้าแข้งและสะบ้า

ข้อเข่าภาพขวา เป็นข้อที่มีการอักเสบเสื่อมจนผิวข้อไม่เรียบ ซึ่งทำให้เกิดอาการเจ็บเมื่อเคลื่อนไหว


1. รับประทานผักและผลไม้มากขึ้น เพื่อควบคุมน้ำหนักตัวไม่ให้อ้วน
2. เล่นกีฬาเหมาะสมกับวัย เช่น เดิน ว่ายน้ำ
3. บริหารกล้ามเนื้อรอบเอวสม่ำเสมอโดยเฉพาะกล้ามเนื้อเหยียดข้อเข่า
4. หลีกเลี่ยงท่าปฏิบัติที่ไม่เหมาะสม เช่น
• นั่งยองๆ
• นั่งพับเพียบ
• นั่งคุกเข่า
• นั่งขัดสมาธิ

• ทานยาแก้อักเสบ หรือแก้ปวด ซึ่งควรได้รับการดูแลโดยแพทย์เฉพาะทาง
• ใช้เครื่องช่วยเดิน เช่น ไม้เท้า
• ใช้กายอุปกรณ์ เช่น ปลอกสวมข้อเข่า
• ทำกายภาพ เพื่อให้อาการปวดทุเลา
• บริหารกล้ามเนื้อรอบเข่า

ควรทำเมื่อมีอาการของโรคมาก และทำให้การดำเนินชีวิตประจำวันไม่เป็นปกติ ซึ่งการผ่าตัดมีวิธีดังนี้
• การจัดแนวกระดูกใหม่
• การเปลี่ยนผิวข้อเข่าเที่ยมซีกเดียว
• การเปลี่ยนผิวข้อเข่าเที่ยมทั้งข้อ

“รายละเอียดเพิ่มเติม ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง”



ก่อนผ่าตัด            หลังผ่าตัด


ก่อนผ่าตัด          หลังผ่าตัด



  ก่อนผ่าตัด         หลังผ่าตัด


  ก่อนผ่าตัด           หลังผ่าตัด



1. นั่งบนเก้าอี้ปกติ แล้วเหยียดข้อเข่าตรง
2. เกร็งกำลังค้างไว้ ประมาณ 10 วินาที แล้วจึงงอเข่าทำซ้ำประมาณ 200 ครั้งต่อวัน ไม่จำเป็นต้องทำต่อเนื่องกัน



1. ยืนเกาะเก้าอี้ แล้วงอข้อเข่าดังภาพ
2. เกร็งกำลังค้างไว้ ประมาณ 10 วินาทีแล้วจึงเหยียดข้อเข่า
3. ทำซ้ำประมาณ 200 ครั้งต่อวัน


1. ยืนเกาะเก้าอี้ แล้วกางขาดังภาพ
2. เกร็งกำลังค้างไว้ ประมาณ 10 วินาทีแล้ววจึงหุบขา
3. ทำซ้ำประมาณ 50 ครั้งต่อวัน

ที่มา: หน่วยสุขศึกษา ฝ่ายผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

โรคข้อกระดูกเสื่อม โดย ศ.นพ.อุทิศ ดีสมโชค


โดย ศ.นพ.อุทิศ ดีสมโชค
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

โรคข้อกระดูกเสื่อม เป็นโรคเรื้อรังที่พบได้บ่อยที่สุดโรคหนึ่ง มักเกิดในผู้ที่มีอายุ 40-50 ปีขึ้นไปและพบมากขึ้นตามอายุ โดยพบในเพญหญิงมากกว่าเพศชาย คนที่อายุ 65 ปีขึ้นไปจะมีข้อเข่าเสื่อมมากกว่าร้อยละ50

โรคข้อกระดูกเสื่อม เกิดจากความเสื่อมสภาพของกระดูกอ่อนที่บุปลายกระดูกข้อเป็นเหตุให้ผิวกระดูกอ่อนเปลี่ยนสภาพจากภาวะปกติที่ขาวใสผิวมันเรียบกลายเป็นผิวขรุขระ ทำให้การเคลื่อนไหวของข้อติดขัดและเสียไป


1. ความอ้วน ข้อเสื่อมมักเกิดกับข้อที่ต้องรับน้ำหนัก เช่น ข้อเข่า ข้อตะโพก เป็นต้น
2. ภาวะผิดปกติของข้อ ทำให้เกิดภาวะไม่สบกันของข้ออย่างเหมาะสมของผู้ที่มีโครงสร้างร่างกายผิดรูป
3. ภาวะบาดเจ็บ จากการกระทบกระแทกที่บริเวณข้ออย่างรุนแรงหรือเป็นซ้ำๆ เป็นระยะเวลานาน
4. อาชีพ ผู้ที่ทำงานที่ต้องใช้ข้อมาก เช่น งอเข่า ใช้แรงมือ เป็นต้น
5. กรรมพันธุ์ ผู้ที่แม่และพี่น้องทางแม่ที่เป็นโรคข้อเสื่อมที่บริเวณนิ้วมือจะมีโอกาสเกิดข้อเสื่อมที่บริเวณเดียวกันได้มากกว่าคนปกติทั่วไป
6. จากโรคข้ออักเสบชนิดอื่นๆ ที่มีผลทำให้เป็นโรคข้อเข่าเสื่อมได้ ถ้าหากได้รับการรักษาล่าช้า

มีข้อโตที่นิ้วทำให้ปวดได้ การรักษาเป็นการให้ยา
แก้ปวด ข้อนิ้วที่เสื่อมยังไม่มีการรักษาเฉพาะ


1. ข้อเข่า เป็นข้อที่พบบ่อยที่สุด ส่วนให้พบในเพศหญิงวัยกลางคนและมีรูปร่างอ้วน ถ้าเป็นผู้ที่มีอายุน้อยมักมีประวัติการผ่าตัดหรือบาดเจ็บที่บริเวณข้อเข่ามาก่อน

2. ข้อนิ้วมือ มักเกิดที่ข้อนิ้วส่วนปลาย ข้อนิ้วส่วนกลางและข้อที่ฐานของนิ้วหัวแม่มือ มักมีปุ่มกระดูกที่ข้อและงอนิ้วลำบาก

3. กระดูกสันหลัง ส่วนใหญ่เกิดที่กระดูกคอระดับที่ 5 และกระดูกสันหลังส่วนเอวระดับที่ 3-5 มักเกิดร่วมกับการเสื่อมของหมอนรองกระดูกสันหลัง อาจมีสาเหตุจากการบาดเจ็บมาก่อน เมื่อนั่งหรือยืนนานๆอาจมีอาการปวดร้าวไปที่ก้นและขา
4. ข้อหัวแม่เท้า อาจมีข้อผิดรูปและมีการอักเสบของข้อร่วมด้วย


ผู้ที่มีอาการปวดข้ออย่างต่อเนื่อง ควรมารับการตรวจและวินิจฉัยจากแพทย์ เพื่อดูลักษณะอาการของการปวดข้อ ระยะเวลาที่ปวดข้อและการถ่ายภาพรังสีประกอบซึ่งอาจพบรอยกร่อนของกระดูก


ข้อเสื่อมจะมีอาการแบบค่อยเป็นค่อยไป ดังนี้
1. ปวดข้อ ระยะแรกมีอาการปวดข้อหลังการใช้งาน และจะดีขึ้นเมื่อได้พัก เมื่อข้อเสื่อมมากขึ้นอาจปวดข้อตลอดเวลารวมทั้งเวลานอน
2. ตึงขัดที่ข้อ มักเป็นหลังตื่นนอนหรืออยู่ในท่าใดท่าหนึ่งนานๆ และปวดตึงมากขึ้นในภาวะอากาศเย็น
3. เคลื่อนไหวข้อติดขัด ทั้งนื้ขึ้นกับตำแหน่งของข้อ เช่น ข้อนิ้วมือเสื่อมจะกำมือลำบาก ข้อเข่าและข้อตะโพกเสื่อมจะเดินลำบาก เป็นต้น
4. ข้อไม่มั่นคงแข็งแรง หลวมคลอน ผิดรูปร่างจากสูญเสียการทำงานของข้อ และมีการหลวมคลอนของข้อที่เสื่อมมาก หรืออาจได้ยินเสียงดังในข้อขณะที่ขยับข้อ
5. ข้อบวม จากกระดูกงอกบริเวณใกล้ข้อ เช่น ปุ่มกระดูกที่กระดูกปลายนิ้ว ข้อผิดรูปเกิดจากผลการทำลายกระดูกอ่อนที่ผิวของปลายกระดูกข้อ


1. การให้ความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับท่าทางและการลงน้ำหนักเพื่อลดแรงกระทำต่อข้อ การลดน้ำหนักถ้ามีน้ำหนักเกินและการออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและข้อ
2. การใช้ยา เพื่อลดอาการปวดและชะลอความเสื่อมสลายหรือเสริมสร้างกระดูกอ่อนให้ดีขึ้น
3. การใช้วิธีทางกายภาพบำบัด เพื่อลดอาการปวดและเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ
4. การผ่าตัด กรณีที่มีความพิการของข้ออย่างมากในผู้ที่มีข้อเข่าเสื่อมหรือข้อตะโพกให้ดำเนินชีวิตได้ตามปกติ

ถ้าไม่รับการรักษาจะมีผลเสีย โดยจะมีความเจ็บปวดที่ข้อเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ถ้าเป็นมากๆข้อจะหลวมคลอน ข้อคดงอเบี้ยวหรือข้อพิการอาจทำให้ทำงานไม่ได้


1. ลดปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้ข้อเสื่อมมากขึ้น หลีกเลี่ยงการกระทบกระแทกที่บริเวณข้อเสื่อม เช่น กรณีที่มีข้อเข่าเสื่อมให้หลีกเลี่ยงการคุกเข่า นั่งยองๆ ยกของหนัก วิ่งกระโดด
2. ลดน้ำหนัก จะทำให้อาการปวดของข้อเข่าและตะโพกดีขึ้น
3. กายภาพบำบัด บริหารข้อตามคำแนะนำอย่างสม่ำเสมอเพื่อเพิ่มสมรรถภาพให้ข้อเคลื่อนไหวได้ดีขึ้น และป้องกันความพิการ
4. ใช้ความร้อนหรือความเย็นประคบข้อ เพื่อลดอาการปวดข้อ
5. ออกกำลังกาย แบบเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ จะช่วยให้กล้ามเนื่อที่ยึดข้อมีความแข็งแรง การเคลื่อนไหวและอาการปวดข้อดีขึ้น การออกกำลังกายในน้ำจะได้ผลดีในรายที่มีตะโพกเสื่อม
6. โช้เครื่องพยุงข้อ เพื่อผ่อนการลงน้ำหนักต่อข้อที่เสื่อม เช่น ไม้เท้า เครื่องพยุงการเดิน เป็นต้น
7. รับประทานยาตามกำหนด และถ้ามีความผิดปกติเกิดขึ้นควรปรึกษาแพทย์โดยเร็ว
8. ทำจิตใจให้สงบ และทำความเข้าใจในโรคที่เป็นอยู่พร้อมทั้งปรับตัวให้เหมาะกับสภาพของโรค จะเป็นผลทำให้คุณภาพชีวิตดีขึ้น

ที่มา: หน่วยสุขศึกษา ฝ่ายผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

โรคผิวหนังแข็ง โดย พญ.กัลยากร เชาว์วิศิษฐ์


โดย พญ.กัลยากร เชาว์วิศิษฐ์
สาขาวิชาโรคข้อและรูมาติสซั่ม ภาควิชาอายุรศาสตร์
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย






โรคผิวหนังแข็งเป็นโรคเรื้อรัง ที่คาดว่าเกิดจากความผิดปกติทางภูมิคุ้มกันของร่างกายคล้ายๆกับโรคข้อรูมาตอยด์และโรคลูปัส โรคผิวหนังแข็งมีลักษณะเด่น คือ ผู้ป่วยมีผิวหนังแข็งบริเวณต่างๆของร่างกาย แต่ยังอาจมีความผิดปกติในไต ปอด ทางเดินอาหาร และหัวใจได้ด้วย ผู้ป่วยบางคนอาจมีอาการเพียงเล็กน้อย เช่น มีผิวหนังแข็งอย่างเดียว แต่บางคนอาจมีอาการรุนแรง เช่น มีผิวหนังแข็งและมีโรคไตร่วมด้วย


1. โรคผิวหนังแข็งที่เป็นทั่วไป ในกรณีนี้ผิวหนังแข็งปรากฏบนผิวหนังได้ทั่วร่างกาย รวมถึงเหนือข้อศอก เหนือหัวเข่า หน้าอกและหลัง ผู้ป่วยเหล่านี้มีโอกาสเกิดโรคความดันโลหิตสูง โรคไต โรคปอดมากกว่าผู้ป่วยชนิดที่ 2-4 นอกจากนี้อาจมีโรคระบบทางเดินอาหาร เช่น ท้องเสีย มีลมมาก ท้องอืด กรดในกระเพาะไหลย้อนกลับมาในหลอดอาหาร มือเปลี่ยนสีเวลาอากาศเย็น บางครั้งทำให้มีแผลบนปลายนิ้วที่หายยาก อาการเหล่านี้เกิดจากการสะสมของพังผืดในอวัยวะต่างๆ

2. โรคผิวหนังแข็งที่เป็นเฉพาะบริเวณ ในกรณีนี้ผิวหนังแข็งปรากฏบนผิวหนังบริเวณที่ต่ำกว่าข้อศอก ใต้หัวเข่าลงมาและบนใบหน้า โดยจะไม่เกิดบนลำตัว ผู้ป่วยชนิดนี้มีโอกาสเกิดโรคความดันในปอดสูงมากกว่าผู้ป่วยชนิดที่ 1 ลักษณะที่สำคัญของโรคผิวหนังแข็งชนิดนี้คือ
      • มีแคลเซียมเกาะใต้ผิวหนัง
• มือเปลี่ยนสีเวลาอากาศเย็น
• กรดในกระเพาะไหลย้อนกลับมาในหลอดอาหาร
• ผิวหนังหนาบนนิ้ว
• มีจุดแดงของเส้นเลือดบนผิวหนัง

3. โรคผิวหนังแข็งที่เป็นเฉพาะที่ ในกรณีนี้ผิวหนังแข็งปรากฏบนร่างกายที่ใดก็ได้ มีลักษณะเป็นแถบหรือเป็นวงไม่มีโรคของอวัยวะภายในร่วมด้วย

4. โรคผิวหนังแข็งที่เกิดร่วมกับโรคทางภูมิคุ้มกันอื่น เช่น โรคลูปัส โรคของกล้ามเนื้อบางอย่าง

ผู้ป่วยโรคผิวหนังแข็งแต่ละรายมีอาการแตกต่างกัน การวินิจฉัยโรคได้จากการคุยกับผู้ป่วยและการตรวจร่างกาย ผู้ป่วยโรคนี้เกือบทุกคนมีผิวหนังแข็ง มีมือที่เปลี่ยนสีเวลาอาการเย็น และมีผลตรวจเลือดทางภูมิคุ้มกันผิดปกติ


ยังไม่ทราบชัดเจน ในผู้ป่วยบางคนอาจเป็นโรคทางกรรมพันธุ์


เนื่องจากยังไม่ทราบสาเหตุที่ชัดเจนของโรคนี้ จึงยังไม่มีการรักษาเฉพาะ แต่มีการรักษาบางอย่างที่ช่วยให้ผู้ป่วยได้ดำเนินชีวิตที่ดีต่อไปได้ แพทย์สามารถให้คำแนะนำผู้ป่วยได้มากมาย

  • ถึงแม้ว่าผู้ป่วยโรคผิวหนังแข็งจำนวนมากมีแคลเซี่ยมสะสมใต้ผิวหนัง ผู้ป่วยเหล่านี้ยังกินแคลเซี่ยมได้ตามปกติ และไม่ต้องลดปริมาณแคลเซี่ยมในอาหาร
  • ผู้ป่วยที่มีกรดไหลย้อนกลับขึ้นมาในหลอดอาหารสามารถลดอาการได้โดยการกินยาลดการสร้างกรดจากกระเพาะ
  • ผู้ป่วยที่มือเปลี่ยนสีในอากาศเย็นควรดูแลรักษาตัวเองให้อบอุ่น เช่น ใส่เสื้อหนาวเวลาไปในสถานที่ที่เปิดแอร์ อาบน้ำอุ่น เป็นต้น แพทย์อาจจ่ายยาให้กินเพื่อลดอาการนี้ เช่น ยาไนเฟดดิปิน

ที่มา: หน่วยสุขศึกษา ฝ่ายผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

โรคเกาต์ โดย ศ.นพ.อุทิศ ดีสมโชค

โรคเกาต์ โดย ศ.นพ.อุทิศ ดีสมโชค


โรคเกาต์ เป็นโรคข้ออักเสบชนิดหนึ่งที่เกิดจากการสะสมของผลึกกรดยูริกภายในข้อ ซึ่งเป็นผลจากการมีระดับกรดยูริกในเลือดสูงเป็นเวลานาน โรคเกาต์เป็นโรคเรื้อรังที่มักเกิดในเพศชายที่มีอายุมากกว่า 40 ปี และอาจมีปัจจัยทางกรรมพันธุ์เข้ามาเกี่ยวข้อง ข้อที่มักพบการอักเสบจากโรคเกาต์ได้บ่อย เช่น ข้อโคนหัวแม่เท้า ข้อเท้า ข้อเข่า ข้อมือ เป็นต้น


กรดยูริก เกิดจากสารพิวรีน ที่มีอยู่ในอาหารหลายชนิดกรดยูริกในร่างกายได้จาก 2 ทางคือ
1. จากอาหารที่รับประทาน ประมาณร้อยละ 20 ได้จากอาหารที่รับประทาน ซึ่งมีมากในเนื้อสัตว์ ซึ่งจะถูกย่อยสลายจนเกิดเป็นยูริก
2. จากร่างกายสร้างขึ้นเอง ประมาณร้อยละ 80 ได้ จากการสลายเซลล์หรือเนื้อเยื่อในร่างกายแล้วถูกเปลี่ยนให้เป็นกรดยูริก เช่นกล้ามเนื้อทำงานมากขึ้นหรือภาวะอดอาหาร

โดยปกติร่างกายจะมีระดับกรดยูริกในเลือดไม่สูงกว่า 7 มิลลิกรัมในเลือด 1000 มิลลิลิตร เนื่องจาก มีระบบควบคุมการสร้างและการกำจัดกรดยูริกอย่างสมดุล โดยปกติกรดยูริกจะถูกขับออกทางไต 2 ใน 3 ของที่ร่างกายสร้างขึ้น อีกส่วนหนึ่งจะขับออกทางลำไส้ใหญ่ทางน้ำลาย น้ำย่อยและน้ำดีซึ่งจะถูกทำลายโดยแบคทีเรียในลำไส้


สาเหตุของภาวะกรดยูริกสูงในเลือดนั้นมักไม่ทราบแน่ชัด โดยทั่วไปมีปัจจัยมาจาก
1. ร่างกายสร้างกรดยูริกมากเกินไป เนื่องจากร่างกายไม่สามารถควบคุมการสร้างกรดยูริกให้อยู่ในระดับปกติได้ ซึ่งเกี่ยวข้องกับกรรมพันธุ์หรือบริโภคอาหารประเภทโปรตีนอาหารมากเกินไป
2. ร่างกายขับกรดยูริกออกได้ไม่ดีหรือน้อยลงดี จากโรคไตพิการ การใช้ยาบางประเภท เช่น ยาขับปัสสาวะ ยารักษาวัณโรคบางชนิด เป็นต้น


เมื่อมีอาการปวดบวมตามข้อโดยฉับพลัน หรือปวดข้อหนึ่งข้อใดเป็นๆ หายๆ ควรพบแพทย์เพื่อรับการตรวดน้ำไขข้อหาผลึกกรดยูริกซึ่งมีลักษณะเป็นรูปเข็มเรียวยาวอยู่ในเม็ดเลือดขาว ถ้าตรวจพบจะเป็นการวินิจฉัยโรคเกาต์ที่แน่นอน ส่วนผู้มีระดับกรดยูริกสูงอย่างเดียวแต่ไม่เคยมีอาการข้ออักเสบเลย จะยังไม่ถือว่าเป็นโรคเกาต์


1. ข้ออักเสบฉับพลัน มีข้อบวมแดงและร้อนบางรายอาจมีไข้ ระยะแรกอาการข้ออักเสบจะเป็นๆ หายๆ ถ้าไม่รับการรักษาต่อเนื่องข้ออักเสบจะกำเริบบ่อยๆ เป็นนานขึ้น และเป็นหลายข้อพร้อมกันได้
2. ผู้ที่เป็นโรคเกาต์นานและไม่รับการรักษาให้ถูกต้อง จะมีการตกผลึกกรดยูริกเพิ่มมากขึ้นตามข้อและเนื้อเยื่อต่างๆ ทำให้เห็นปุ่มก้อนใต้ผิวหนังได้ บริเวณที่พบได้บ่อย เช่น หลังเท้าและนิ้วเท้า ตาตุ่ม ข้อศอก นิ้วมือ ใบหู เป็นต้น ซึ่งลักษณะอาการนี้มักพบในผู้ที่เป็นโรคเกาต์มานานและมีระดับกรดยูริกในเลือดสูงมาก
3. อาการของโรคไต จากการเป็นโรคเกาต์มานานอาจเกิดการสะสมของผลึกกรดยูริกจนเป็นนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ หรือเกิดผลึกกรดยูริกในเนื้อเยื่อของไตก่อให้เกิดภาวะไตอักเสบเรื้อรังและภาวะไตวายได้


ปัจจุบันการรักษาโรคเกาต์ได้ผลดี จุดมุ่งหมายของการรักษา คือ ควบคุมระดับของกรดยูริกในเลือดให้อยู่ในระดับปกติ มีดังนี้
1. การรักษาอาการข้ออักเสบเฉียบพลัน เพื่อลดการอักเสบ และอาการปวดบวมของข้อและป้องกันการอักเสบกำเริบของข้อ
2. ควบคุมหรือลดระดับกรดยูริกในเลือด ให้อยู่ระดับปกติ ซึ่งอาจเป็นยายับยั้งการสร้างกรดยูริกของร่างกายหรือยาที่ช่วยขับกรดยูริกออกจากร่างกาย

โรคเกาต์ยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาดแต่สามารถควบคุมโรคได้อย่างดีโดยรับการรักษาอย่างต่อเนื่องและรับประทานยาตามแพทย์กำหนด เพื่อป้องกันการเกิดข้ออักเสบซ้ำอีกและภาวะแทรกซ้อนจากการตกผลึกของกรดยูริกในอวัยวะต่างๆ หรือไม่ให้เกิดความพิการของข้อได้


  1. ที่สำคัญสุดคือการรับการรักษาอย่างต่อเนื่องทั้งโรคเกาต์และโรคประจำตัวอื่นๆ ให้รับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ ถ้ามีอาการผิดปกติให้ปรึกษาแพทย์ ผู้ป่วยโรคเกาต์มักมีโรคอื่นๆร่วมด้วย เช่น ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง โรคหัวใจ โรคทางระบบประสาท โรคเบาหวาน เป็นต้น
  2. หยุดพักการใช้ข้อระยะที่มีการอักเสบ หลีกเลี่ยงการบีบนวดจะทำให้ข้ออักเสบเพิ่มมากขึ้น และหลีกเลี่ยงการใช้ความร้อน และความเย็นประคบบริเวณข้อในขณะที่มีการอักเสบ
  3. รับประทานอาหารโปรตีนในปริมาณที่พอเหมาะโดยเฉพาะในขณะที่ข้อมีการอักเสบ โดยหลีกเลี่ยงอาหารที่มีกรดยูริกสูงหรืออาหารแสลงที่กระตุ้นให้เกิดข้ออักเสบซึ่งจะแตกต่างกันในแต่ละบุคคล เช่น เครื่องในสัตว์ ปลาซาดีน น้ำซุปจากเนื้อกระดูกสัตว์ เป็นต้น ควรหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด เช่น เบียร์ สุรา ไวน์ บรั่นดี เป็นต้น เนื่องจากทำให้การขับกรดยูริกออกจากร่างกายลดลง
  4. ดื่มน้ำมากๆ 2-3 ลิตรต่อวัน เพื่อเร่งขับกรดยูริกทางไตและป้องกันการตกผลึกตกค้างในไต
  5. หลีกเลี่ยงอากาศเย็น โรคเกาต์มักมีอาการกำเริบเวลาอากาศเย็น และเวลากลางคืน
  6. ลดน้ำหนักในผู้ป่วยโรคเกาต์ที่อ้วน เพื่อลดการรับน้ำหนักของข้อและป้องกันไม่ให้ข้ออักเสบ
  7. เมื่อมีอาการหรือสิ่งผิดปกติเกิดขึ้น เช่น ก้อนหรือปุ่ม ปวดเอวหรือปวดท้อง ปัสสาวะเป็นเลือด ควรรีบมาพบแพทย์ก่อนนัด
  8. ดำเนินชีวิตอย่าให้เคร่งเครียดมากนัก

ที่มา: หน่วยสุขศึกษา ฝ่ายผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ โดย ศ.นพ.อุทิศ ดีสมโชค

โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ โดย ศ.นพ.อุทิศ ดีสมโชค

โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์เป็นโรคข้ออักเสบเรื้อรังชนิดหนึ่ง เมื่อเป็นแล้วอาการมักดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง ความรุนแรงของโรคมีความแตกต่างในผู้ป่วยแต่ละราย โรคนี้มักเกินในเพศหญิงที่มีอายุระหว่าง 20-50 ปี

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริงที่ทำให้เกิดโรค แต่กระบวนการโรคเกี่ยวข้องกับการตอบสนองของภูมิคุ้มกัน โรคข้ออักเสบรูมารตอยด์อาจเกิดหลังการติดเชื้อ ไวรัสหรือแบคทีเรียบางชนิด ซึ่งกระตุ้นภูมิคุ้มกันในร่างกายอย่างต่อเนื่อง ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงหน้าที่การทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน โดยทำให้เกิดการอักเสบของเยื่อบุข้อและมีการหนาตัวขึ้นเรื่อยๆ จนเกิดการทำลายข้อและอาจมีอาการเกิดขึ้นกับอวัยวะระบบต่างๆ ของร่างกายได้

โรคนี้มีอาการแสดงได้หลายรูปแบบ การตรวจวินิจฉัยโรคจึงต้องอาศัยการตรวจทางร่างกายร่วมกับการตรวจเลือด การเอกซเรย์ การตรวจน้ำในข้อ เป็นต้น

โรคข้อรูมาตอยด์ทำให้ข้อบวมและปวด การรักษาด้วยยาแก้ปวดเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะยับยั้งการทำลายข้อ

โรคนี้จะมีอาการรุนแรงมากในช่วง 1-2 ปีแรกของโรค และมีอาการแสดงได้หลายรูปแบบ ทำให้มีอาการแสดงทั้งทางข้อและอวัยวะระบบต่างๆ ของร่างกายได้ ดังนี้

1. อาการทางข้อ ได้แก่
1.1 ปวดและตึงตามข้อ แบบค่อยเป็นค่อยไปอย่างต่อเนื่อง โดยปวดตึงและขยับข้อลำบากหลังตื่นนอนในตอนเช้า อาจเป็นนานเกินหนึ่งชั่วโมงหรือเป็นทั้งวัน และอาการจะทุเลาลงหลังการเคลื่อนไหวข้อหรือแช่น้ำอุ่น
1.2 มี่ไข้ต่ำๆ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร น้ำหนักลด
1.3 มีการอักเสบของหลายข้อและเป็นทั้งสองข้าง ตำแหน่งข้ออักเสบที่พบบ่อยคือ ข้อนิ้วมือ ข้อมือ ข้อศอก ข้อไหล่ ข้อเท้า ข้อเข่า เป็นต้น
ระยะที่ข้ออักเสบ จะมีลักษณะบวมร้อน กดเจ็บและมีน้ำในข้อ มักพบที่ข้อศอก ข้อเท้าและข้อเข่า
ระยะเรื้อรัง จากการอักเสบอย่างต่อเนื่องทำให้เกิดการทำลายโครงสร้างภายในข้อ และมีการผิดรูปของข้อต่างๆได้ เช่น ข้อ คด ข้องอ ข้อบิดเบี้ยว เป็นต้น

2. อาการนอกข้อ ได้แก่
2.1 อาการทางผิวหนัง มีลักษณะเป็นตุ่มใต้ผิวหนังเรียกว่าปุ่มรูมาตอยด์ อาจมีปุ่มเดียวหรืออยู่เป็นกลุ่ม มักเป็นตำแหน่งที่มีการกด หรือเสียดสี เช่น ข้อศอก เป็นต้น
2.2 อาการในระบบอวัยวะต่างๆ เช่น ตาแห้ง ตาอักเสบ เยื่อหุ้มปอดอักเสบ เป็นต้น มักเกิดกับผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง โดยมีอาการอักเสบของข้อเป็นระยะเวลานาน และมักพบมีความพิการของข้อแล้ว

อาการของโรคมีการดำเนิน 3 แบบ ดังนี้

1. แบบโรครุนแรงต่อเนื่อง มีการอักเสบของข้อแบบค่อยเป็นค่อยไปทีละน้อยเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ อย่างต่อเนื่องนานหลายปี อาจมีการอักเสบกำเริบเป็นครั้งคราวจนเกิดความผิดรูปของข้อต่างๆ มักเป็นกับผู้ที่เป็นโรคนี้ตั้งแต่อายุน้อย

2. แบบกำเริบและสงบสลับกัน โดยมีจำนวนข้อที่อักเสบไม่กี่ข้อและมักไม่รุนแรงนานเกินหนึ่งปี โดยมีระยะสงบนานหลายปีจึงไม่พบการทำลายข้อ แต่ผู้ป่วยบางรายอาจมีการกำเริบของโรคบ่อยครั้ง มีจำนวนข้อที่อักเสบเพิ่มมากขึ้นและเป็นนานขึ้น โดยมีระยะสงบสั้นลง จนในที่สุดกลายเป็นข้ออักเสบเรื้อรังและมีการทำลายข้อในที่สุด

3. แบบโรคสงบนาน มีการอักเสบของข้อที่รุนแรงพร้อมไข้สูงอย่างเฉียบพลันนานประมาณ 6 เดือน ก็จะเข้าสู่ระยะสงบนานเป็นสิบปี

ยาที่เปลี่ยนแปลงภูมิต้านทานของร่างกาย สามารถลดหรือป้องกันการหงิกงอของข้อได้


ปัจจุบันยังไม่มียาหรือวิธีการรักษาให้หายขาด การได้รับการรักษาต่อเนื่องตั้งแต่ระยะแรกของโรค 1-2 ปี จะทำให้ความรุนแรงของโรคลดลง สามารถควบคุมโรคได้ และข่วยลดการเกิดข้อพิการได้ วิธีการรักษามีดังนี้
1. การรักษาทางยา เพื่อลดอาการปวดและการอักเสบของข้อ ระยะแรกแพทย์อาจให้ยาขนาดสูง ผู้ป่วยควรสังเกตและเฝ้าระวังผลข้างเคียงของยา โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้มีโรคประจำตัว
2. การทำกายภาพบำบัด ควรหมั่นบริหารข้ออย่างต่อเนื่องจะช่วยลดอาการปวดและการอักเสบ เพื่อรักษาหน้าที่และสมรรถภาพของข้อไว้และป้องกันความพิการของข้อ
3. การรักษาทางศัลยกรรม ข้อที่มีความพิการผิดรูปหรือข้อที่ถูกทำลายอย่างมากและยังต้องการเคลื่อนไหวใช้งานอาจรักษาด้วยการผ่าตัด เช่น การตัดเนื้อเยื่อออก หรือเสริมแต่งข้อ การใช้ข้อเทียม เป็นต้น


ผู้ที่ไม่รับการรักษาอาการปวดข้อจะทรมาน และอาจทำให้ข้อพิการผิดรูป เกิดความพิการเดินไม่ได้หรือมีภาวะ
แทรกซ้อนเกิดขึ้น เช่น อาจมีก้อนตามผิวหนังหรืออวัยวะต่างๆ การอักเสบของหลอดเลือด เป็นต้น


1. รับประทานให้ครบตามกำหนด เมื่อมีอาการหรือสิ่งผิดปกติเกิดขึ้น ควรรีบรายงานและปรึกษาแพทย์
2. ติดตามรับการตรวจอย่างสม่ำเสมอ เพื่อแพทย์จะได้พิจารณาและประเมินผลการรักษาได้ถูกต้อง
3. บริหารข้อตามคำแนะนำของแพทย์และประกอบภารกิจประจำวันตามปกติเท่าที่จะทำได้
4. ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคไต โรคหัวใจ โรคกระเพราะอาหาร เป็นต้น หรือระหว่างตั้งครรภ์ ควรแจ้งให้แพทย์ทราบเพื่อได้รับการรักษาที่เหมาะสม
5. ทำความเข้าใจในโรคที่เป็นอยู่และทำจิตใจให้สงบ ควรพักผ่อนทั้งร่างกายและจิตใจ
ที่มา: หน่วยสุขศึกษา ฝ่ายผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย


สัปดาห์นี้เราพาไปกินปลา เพราะว่าปลามันดีต่อหัวใจ…

หัวใจเป็นอวัยวะที่มีความสำคัญมาก นอกจากจะทำหน้าที่สูบฉีดเลือดไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกายแล้ว ยังมีหน้าที่รับ-ส่งความรักเพื่อหล่อเลี้ยงชีวิตให้สดใสคอลัมน์ Quick & Delicious ฉบับนี้ จึงอยากชวนทุกคนมาดูแลหัวใจด้วยเมนูปลาสูตรอร่อย ปรุงด่วนฉับไว เพื่อมอบสิ่งดี ๆ ให้กับหัวใจของคุณและคนรอบข้าง เพราะในเนื้อปลาทู 100 กรัม จะมีสารโอเมก้า 3 ประมาณ 2-3 กรัม ซึ่งเป็นปริมาณที่ร่างกายควรได้รับในหนึ่งวัน ส่วนดอกคำฝอยมีสรรพคุณช่วยบำรุงเลือดและลดคอเลสเตอรอล

ข้าวดอกคำฝอยผัดปลาทู ส่วนผสม (สำหรับ 1 ที่)

เตรียม 7 นาที ปรุง 5 นาที ข้าวสวย 1 ถ้วย ปลาทูนึ่งแกะเอาแต่เนื้อ 1 ตัว ถั่วพูซอย ½ ถ้วย กระเทียมกลีบใหญ่ปอกเปลือกสับหยาบ 4 กลีบ น้ำดอกคำฝอย 2 ช้อนชา พริกขี้หนูซอย ½ ช้อนชา หอมเล็กซอย 1 ช้อนชา ซีอิ๊วขาว 2 ช้อนชา น้ำตาลทราย 1 ช้อนชา น้ำมันพืช 2 ช้อนโต๊ะ น้ำร้อน 3 ช้อนโต๊ะ แตงกวาหั่นแว่นตามชอบ และมะนาวหั่นซีก


1. ชงดอกคำฝอยกับน้ำร้อน ปิดฝาทิ้งไว้ประมาณ 3 นาที กรองกากออก พักไว้

2. ตั้งกระทะใส่น้ำมันลงไป รอให้ร้อนจัดใส่เนื้อปลาทูลงผัดจนเหลือง ใส่กระเทียมผัดจนหอม จึงใส่ถั่วพู ปรุงรสด้วยซีอิ๊วขาวน้ำตาลทราย ผัดเร็วๆ จนถั่วพูสุก ใส่ข้าวสวยตามด้วยน้ำดอกคำฝอย ผัดจนเข้ากันดีปิดไฟยกลง

3. จัดข้าวใส่จาน เคียงด้วยพริกขี้หนูซอยหอมเล็กซอย แตงกวา และมะนาว พร้อมเสิร์ฟ

เรื่อง : กัญญา เทพทวีพิทักษ์
ภาพ : จิรวัฒน์ มหาทรัพย์ถาวร
สไตล์ : พิมฝัน ใจสงเคราะห์
ข้อมูลจากนิตยสาร Health & Culsine

ที่มา: ไทยรัฐ 2 ตุลาคม 2555